Gastroskopia to jedno z najczęściej wykonywanych badań diagnostycznych przewodu pokarmowego. Choć u wielu osób wzbudza stres i obawy, w rzeczywistości jest to procedura szybka, bezpieczna i bardzo pomocna w wykrywaniu wielu schorzeń.
Jak wygląda gastroskopia krok po kroku? Kiedy się ją wykonuje i czy zawsze wymaga znieczulenia? Wyjaśniamy.
Czym jest gastroskopia?
Gastroskopia (inaczej endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego) to badanie polegające na wprowadzeniu przez usta cienkiego, giętkiego przewodu zakończonego kamerą. Dzięki temu lekarz może dokładnie obejrzeć:
- przełyk
- żołądek
- dwunastnicę
Badanie pozwala nie tylko ocenić stan błony śluzowej, ale także pobrać wycinki do badania histopatologicznego.
W jakich sytuacjach wykonuje się gastroskopię?
Gastroskopia jest zalecana zarówno w diagnostyce, jak i kontroli leczenia wielu schorzeń.
Najczęstsze wskazania:
- przewlekłe bóle brzucha
- zgaga i refluks
- trudności w połykaniu
- nudności i wymioty o nieznanej przyczynie
- podejrzenie wrzodów żołądka lub dwunastnicy
- krwawienia z przewodu pokarmowego
- anemia o nieznanym podłożu
- podejrzenie chorób nowotworowych
Badanie bywa także wykonywane profilaktycznie u osób z grupy podwyższonego ryzyka, np. z obciążonym wywiadem rodzinnym.
U kogo przeprowadza się gastroskopię?
Gastroskopia może być wykonana u większości pacjentów – zarówno dorosłych, jak i dzieci.
Szczególne grupy:
- osoby po 45.–50. roku życia z objawami dyspeptycznymi
- pacjenci z chorobami przewlekłymi przewodu pokarmowego
- osoby z podejrzeniem infekcji Helicobacter pylori
- dzieci z nawracającymi dolegliwościami żołądkowymi
W każdym przypadku decyzję o badaniu podejmuje lekarz, oceniając wskazania i ewentualne przeciwwskazania.
Jak wygląda gastroskopia krok po kroku?
Dla wielu pacjentów najważniejsze jest to, czego mogą się spodziewać. Oto przebieg badania:
1. Przygotowanie do badania
- Pacjent musi być na czczo (minimum 6–8 godzin bez jedzenia).
- Nie wolno pić płynów na 2–4 godziny przed badaniem.
- Należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach.
2. Przygotowanie w gabinecie
- Pacjent kładzie się na lewym boku.
- Do ust wkładany jest specjalny ustnik chroniący zęby i aparat.
- Gardło może zostać znieczulone sprayem z lidokainą.
3. Wprowadzenie endoskopu
- Lekarz delikatnie wprowadza endoskop przez usta do przełyku.
- Podczas badania może pojawić się odruch wymiotny, ale oddychanie pozostaje swobodne.
4. Ocena przewodu pokarmowego
- Kamera przekazuje obraz na monitor.
- Lekarz dokładnie ogląda narządy.
- W razie potrzeby pobiera wycinki (jest to bezbolesne).
5. Zakończenie badania
- Endoskop jest usuwany.
- Całość trwa zwykle od 5 do 15 minut.
Badanie może być nieprzyjemne, ale zwykle nie jest bolesne. Największy dyskomfort powoduje odruch wymiotny i uczucie rozpierania.
Sedacja czy narkoza – kiedy się je stosuje?
To jedno z najczęstszych pytań pacjentów.
Sedacja (tzw. „głupi Jaś”)
Stosowana jest najczęściej. Jej zalety to:
- pacjent jest zrelaksowany i senny
- ogranicza stres i dyskomfort
- nie powoduje pełnej utraty świadomości
Wskazania:
- silny lęk przed badaniem
- niski próg tolerancji dyskomfortu
- wcześniejsze trudne doświadczenia z gastroskopią
Narkoza (znieczulenie ogólne)
Stosowana jest rzadziej. Charakteryzuje ją to, że:
- pacjent całkowicie śpi
- wymaga obecności anestezjologa
Wskazania:
- dzieci
- osoby z dużą nadwrażliwością gardła
- pacjenci z niepełnosprawnościami
- szczególne wskazania medyczne
W większości przypadków gastroskopia wykonywana jest bez narkozy – wystarcza znieczulenie miejscowe lub sedacja.
Jak przygotować się do gastroskopii?
Aby badanie przebiegło sprawnie:
- nie jedz minimum 6–8 godzin przed badaniem
- nie pij bezpośrednio przed wizytą
- zabierz dokumentację medyczną
- poinformuj lekarza o chorobach i lekach
- rozważ osobę towarzyszącą (szczególnie przy sedacji)
Jakie są przeciwwskazania do gastroskopii?
Gastroskopia jest bezpieczna, ale istnieją sytuacje wymagające ostrożności:
- ciężkie choroby serca
- niewydolność oddechowa
- zaburzenia krzepnięcia krwi
- świeży zawał serca
Decyzję zawsze podejmuje lekarz.
Czytaj też: Choroby przełyku. Jakie badanie może zastąpić gastroskopię?
Podsumowanie
Gastroskopia to szybkie i bardzo wartościowe badanie diagnostyczne, które pozwala wykryć wiele poważnych chorób na wczesnym etapie. Choć może budzić obawy, odpowiednie przygotowanie i – w razie potrzeby – sedacja sprawiają, iż jest znacznie łatwiejsza do przejścia, niż wielu osobom się wydaje.
Newsletter
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się!
