Rak prostaty należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn. przez cały czas wielu mężczyznuważa, iż „skoro nie ma objawów, nie trzeba się badać” – wynika z badania opinii publicznej „Prostata na prostej”.
Opublikowano wyniki badania opinii publicznej „Prostata na prostej”, zrealizowanego na zlecenie firmy Bayer w ramach Ogólnopolskiego Panelu Badawczego Ariadna w dniach 15-18.05.2026 r., metodą CAWI, na reprezentatywnej ogólnopolskiej próbie N=1 040 osób w wieku 18+. Najważniejsze wyniki badania „Prostata na prostej”:
- O badaniu PSA słyszało 43 proc. mężczyzn, a w grupie mężczyzn 50+ – słyszało 57 proc.
- Co trzeci mężczyzna deklaruje, iż kiedykolwiek wykonał badanie PSA; wśród panów 50+ nieco ponad połowa.
- Największą barierą profilaktyki jest przekonanie, iż „skoro nie ma objawów, nie trzeba się badać” – tak uważa 36 proc. mężczyzn (w grupie 50+ 44 proc.).
- 35 proc. badanych nie miało wiedzy, w jakim celu wykonuje się PSA, a 23 proc. wyraziło obawę przed wynikami i leczeniem.
- Po niepokojącym wyniku PSA mężczyźni najbardziej potrzebują informacji o możliwościach leczenia (49 proc.) i kolejnych krokach diagnostycznych (45 proc.).
- Skierowanie do onkologa wiąże się z trudnymi emocjami: niepewnością (49 proc.), obawą przed diagnozą (47 proc.) i strachem (42 proc.).
„Wyniki badania jasno pokazują, iż sama zachęta do profilaktyki nie wystarcza. Mężczyźni potrzebują także prostych, praktycznych informacji o tym, co oznacza ‘niepokojący wynik’ i jakie mogą być kolejne kroki – oraz poczucia, iż nie zostają z tym sami” – skomentowała wyniki badania Aleksandra Mrowiec, szefowa komunikacji Bayer w Europie Środkowo-Wschodniej.
Największą przeszkodą w profilaktyce prostaty jest przekonanie, iż badania wykonuje się dopiero wtedy, gdy pojawiają się objawy. Tymczasem rak prostaty przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo, a pierwsze dolegliwości bywają zauważane dopiero w późniejszym etapie choroby. “Dlatego najważniejsze znaczenie ma profilaktyka i regularne wykonywanie badania PSA: prostego badania krwi, które może pomóc wykryć nowotwór na wczesnym etapie” – mówi prof. Piotr Radziszewski – „Skrót PSA pochodzi od angielskiego „Prostate-Specific Antigen“ i oznacza białko produkowane przez prostatę. Jego podwyższony poziom nie zawsze oznacza chorobę nowotworową, ale może być sygnałem zmian wymagających dalszej diagnostyki. Zawsze po wykonaniu badania PSA konieczna jest wizyta u urologa, aby prawidłowo zinterpretować wynik.”
Badanie pokazuje, iż w społecznej świadomości dominuje przekonanie o możliwości skutecznego leczenia: rak prostaty częściej kojarzy się z chorobą uleczalną (53 proc.) i przewlekłą (20 proc.) niż z wyrokiem (12 proc.). Z wyrokiem utożsamiają tę chorobę najczęściej osoby młode. Mniej lękowe postrzeganie rośnie wraz z wiekiem, a wśród mężczyzn – także wraz z kontaktem z profilaktyką (wykonywaniem badania PSA).
Postępy współczesnej medycyny w ostatnich latach zmieniają rokowania w raku prostaty. W wielu przypadkach możliwe jest skuteczne leczenie lub wieloletnie kontrolowanie choroby przy jednoczesnym utrzymaniu dobrej jakości życia i codziennej aktywności pacjentów. „Przy podejrzeniu raka prostaty warto jak najszybciej zgłosić się do specjalisty: im lepsza jest ogólna kondycja pacjenta, tym większe są możliwości leczenia. Współczesna terapia raka prostaty opiera się na indywidualnym doborze metod leczenia, z uwzględnieniem stanu zdrowia pacjenta, chorób współistniejących oraz stylu życia. Obok radykalnego leczenia chirurgicznego i radioterapii stosowane są w leczeniu choroby zaawansowanej nowoczesne terapie hormonalne i chemioterapia. Jednym z najważniejszych elementów pozostaje dziś utrzymanie jakości życia chorego“ – mówi prof. Paweł Wiechno z Narodowego Instytutu Onkologii.
Z perspektywy respondentów najważniejsze są jasne, praktyczne informacje: omówienie dostępnych opcji diagnostyki i leczenia (51 proc.), wyjaśnienie sytuacji medycznej (48 proc.) oraz informacja o skuteczności leczenia (47 proc.). Dla wielu mężczyzn, szczególnie starszych, istotne jest również to, czy choroba wpłynie na codzienne życie, samodzielność i jakość funkcjonowania. Badanie pokazuje, iż trudne emocje pojawiają się często jeszcze przed postawieniem diagnozy. Skierowanie do onkologa najczęściej budzi niepewność (49 proc.), obawę przed diagnozą (47 proc.) i strach (42 proc.). Jednocześnie respondenci wskazują, iż wsparciem w podjęciu decyzji o konsultacji u onkologa mogłaby być możliwość rozmowy z innym lekarzem oraz dostęp do większej ilości informacji o raku prostaty (po 39 proc.), a także wsparcie emocjonalne ze strony bliskich (35 proc.).
„W Fundacji OnkoCafe od lat rozmawiamy z pacjentami z rakiem prostaty i ich bliskimi. Mężczyźni coraz częściej chcą rozumieć swoją chorobę, etapy leczenia i możliwości współpracy z lekarzami, bo to daje im poczucie bezpieczeństwa i wpływ na proces terapii. Z perspektywy pacjentów ważne jest zarówno skuteczne leczenie, jak to jak czują się na co dzień – czy mają siłę spotkać się z rodziną, wyjść z domu i zachować niezależność. Jakość życia jest dla nich równie ważna jak jego długość. Dlatego pacjenci potrzebują dziś zarówno nowoczesnych terapii, doskonałej organizacji opieki onkologicznej, jak i dobrej rozmowy, jasnych informacji i kompleksowego wsparcia na każdym etapie leczenia“ – mówi Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe Razem Lepiej.
Eksperci podkreślają znaczenie regularnych badań profilaktycznych, w tym badania PSA, szczególnie po 50. roku życia oraz wcześniej w przypadku historii raka prostaty w rodzinie. Warto regularnie – nie tylko w razie niepokojących objawów – konsultować się z urologiem.
Badanie „Prostata na prostej” wskazuje także na rolę kobiet w motywowaniu mężczyzn do profilaktyki: 54 proc. respondentek deklaruje, iż zachęcała bliskiego mężczyznę do badań. To pokazuje, iż rozmowa w domu i wsparcie najbliższych mogą być pierwszym impulsem do zgłoszenia się do lekarza.
