Niedobory leków stosowanych w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) wymagają od pacjentek w Hiszpanii nieustannego polowania na potrzebny preparat. Kobiety w trakcie leczenia muszą dzwonić po wielu aptekach, aby znaleźć niezbędny lek i zwykle graniczy to z cudem. Niestety zmiana leku nie tylko nie rozwiązuje problemu, ale wydaje się go pogłębiać.
Kiedy rozpoczęły się niedobory leków stosowanych w hormonalnej terapii zastępczej w Hiszpanii?
Lenzetto to lek na receptę w formie przezskórnego aerozolu z estradiolem, który stosuje się w przypadku objawów niedoboru estrogenu. Wykorzystuje się go do leczenia objawów menopauzy oraz w jako element terapii hormonalnej kobiet transpłciowych. W lutym br. Hiszpańska Agencja Leków i Produktów Medycznych (AEMPS) zaczęła otrzymywać od użytkowników Lenzetto pierwsze zgłoszenia dotyczące problemów z preparatem. Wówczas AEMPS skontaktowało się z producentem, firmą Gedeon Richter, w celu zwiększenia dostaw leku do Hiszpanii. Choć początkowo producent wyraził na to zgodę to po czasie firma poinformowała AEMPS o:
- Pojawieniu się problemów z urządzeniem do podawania leku.
- Gwałtownym wzroście zapotrzebowania na Lenzetto, który okazał się niemożliwy do pokrycia w tak krótkim czasie.
Na przełomie marca i kwietnia firma Gedeon Richter przekazała AEMPS informację, iż nie dysponuje dostatecznymi zapasami leku Lenzetto. Braki dotyczyły też innych rynków, co oznaczało, iż lek nie mógł zostać sprowadzony do Hiszpanii. Wedle prognoz producenta dostawy mają być stopniowo wznawiane od listopada 2026 r. oraz w 2027 r.
Efekt domina
Lenzetto to jedyny dostępny w Hiszpanii lek z estradiolem w postaci transdermalnego aerozolu. Problemy z dostępnością sprawiły, iż pacjentki zdecydowały się korzystać z estradiolu w innej formie tj. plastrów przezskórnych i żeli. Niestety przerzucenie się na inną formę HTZ zwiększyła popyt na alternatywne produkty, co doprowadziło do kolejnych problemów z zapasami.
AESMP poinformowało o kaskadowych niedoborach plastrów Evopad (25 mcg) i Estradot (75 mcg). Z kolei Bijuva, skojarzony lek estrogenowo-progesternowy, jest niedostępny od lipca. Firma Theramex wstrzymała produkcję, pakowanie i dystrybucję. Wznowienie dostaw nastąpi do 30 listopada 2026 r.
Zmiana metody leczenia nie jest prosta
Choć aerozole można zamienić na plastry, kremy czy niektóre tabletki, to zmiana dotychczasowej HTZ nie jest wcale łatwa. Wybór pierwszego lepszego preparatu może okazać się po prostu nieskuteczny. Dlatego ginekolog Mercedes Herrero podkreśla, iż pacjentki potrzebują jasnych informacji dotyczących tego, które leki hormonalne są niedostępne i jakie zamienniki mogą wykorzystać. Podobnego zdania jest Fina Campàs, prezes organizacji Acció Trans zrzeszającej osoby transpłciowe w Osona i Katalonii Centralnej. Zwłaszcza iż transseksualne pacjentki napotykają na liczne problemy wskutek stosowania alternatywnych preparatów m.in. podrażnienia skórne czy różnice w wchłanianiu.
Warto wspomnieć, iż niektóre alternatywy dla Lenzetto mogą być zdecydowanie droższe i zmuszać pacjentki do podróżowania po różnych miastach. Dla wielu kobiet oznacza to spore koszty, co w konsekwencji prowadzi do zaprzestania leczenia.
Pacjentki walczą o swoje zdrowie
Rosnąca frustracja hiszpańskich pacjentek doprowadziła do uruchomienia petycji na Change.org. Celem inicjatywy skierowanej do Ministerstwa Zdrowia jest podjęcie działań zapobiegawczych przeciwko możliwym problemom z dostawami oraz zaoferowanie dostępnych alternatyw w przypadku braku leków. Petycję utworzono 16 września i od tamtej pory zebrała ponad 26 tysięcy podpisów.
Istnieje duże prawdopodobieństwo, iż normalizacja dostawy Lenzetto nastąpi dopiero w przyszłym roku. Dlatego w niektórych częściach kraju rozważa się uruchomienie w aptekach specjalnych usług. Departament Zdrowia w Katalonii planuje przygotowywanie złożonych preparatów estradiolu z dostępnych surowców w aptekach, co ma w pewnym stopniu ułatwić pacjentkom terapię w przypadku utrzymującego się braku dostępności.
