Hel na wagę złota! Rozmowa z prof. KRZYSZTOFEM SZAMAŁKIEM

– Jeszcze dwa miesiące temu Polacy nie tylko nie wiedzieli, iż jesteśmy liczącym się producentem helu, ale wielu nie słyszało choćby o takim pierwiastku. Jednak gdy po irańskich atakach Katar zmniejszył produkcję helu o 14 proc., nie tylko Polska, ale prawie cały świat przypomniał sobie o jego znaczeniu.

– Przez lata dostawy helu z Bliskiego Wschodu były niezagrożone, więc media się nim nie interesowały. Większość ludzi nie ma też świadomości, jak istotny dla światowej gospodarki jest ten wyjątkowy gaz. Hel jest tak ważnym pierwiastkiem, ponieważ posiada unikalne adekwatności. Jest bardzo lekki. Chemicznie obojętny. Zapewnia atmosferę, w której można realizować procesy technologiczne, w których nie powstają zanieczyszczenia przechodzące do wytwarzanego produktu. Jest to szczególnie ważne w przypadku produkcji półprzewodników. Świetnie nadaje się do badania nadprzewodnictwa w niskich temperaturach. Ma zastosowanie w medycynie (rezonans magnetyczny MRI), branży kosmicznej.

– W Europie, jeżeli nie liczyć Rosji, Polska jest jego jedynym producentem. Hel uzyskuje się z gazu ziemnego, a przecież Wielka Brytania czy Norwegia mają o wiele większe od nas złoża tego surowca.

– Nie w każdym złożu gazu ziemnego jest taka ilość helu, którą da się odzyskiwać. Na Niżu Polskim znajdują się złoża gazu, które nadają się do odzyskiwania helu. W tych pokładach jego zawartość wynosi od 0,2 do 0,4 proc., czyli tyle, by proces był technologicznie możliwy i ekonomicznie opłacalny. Ten próg opłacalności jest zmienny i im cena helu jest wyższa, tym opłacalność tej produkcji większa.

– Po ataku Iranu na Katar i uszkodzeniu instalacji w Ras Laffan (odbudowa może potrwać choćby ponad trzy lata) koncern Qatar- Energy poinformował, iż światowa podaż helu zmniejszyła się o 30 proc. Jego cena wzrosła o 70 proc.

– Oczywiście teraz opłacalność produkcji helu będzie zdecydowanie większa, ale nie wiadomo, jak długo potrwa ta hossa.