90 tysięcy fizjoterapeutów. Czas lepiej wykorzystać ich potencjał.
Polski system ochrony zdrowia mierzy się z coraz większymi wyzwaniami: starzeniem się społeczeństwa, rosnącą liczbą osób z chorobami przewlekłymi, niedoborem kadr medycznych, długimi kolejkami oraz coraz większymi kosztami leczenia. Odpowiedzią nie może być wyłącznie zwiększanie liczby świadczeń i nakładów. Potrzebujemy również lepszej organizacji opieki i pełniejszego wykorzystania kompetencji kadr, które już pracują w systemie.
W Polsce jest blisko 90 tysięcy fizjoterapeutów. To ogromny potencjał, który może być wykorzystany znacznie szerzej, zarówno w leczeniu, jak i profilaktyce, diagnostyce funkcjonalnej oraz koordynacji opieki nad pacjentem.
Dlatego Krajowa Rada Fizjoterapeutów przedstawia propozycje zmian systemowych, których wspólnym celem jest skrócenie ścieżki pacjenta, poprawa dostępności świadczeń, zapewnienie ciągłości fizjoterapii oraz efektywniejsze wykorzystanie środków publicznych.
Propozycje zostały przekazane Ministrowi Zdrowia oraz osobom i instytucjom odpowiedzialnym za organizację systemu ochrony zdrowia.
Trzy priorytety zmian
| I | Zapewnienie ciągłości fizjoterapii – od prehabilitacji, przez leczenie szpitalne, po dalszą fizjoterapię po wypisie ze szpitala. |
| II | Wdrożenie finansowanego ze środków publicznych bezpośredniego dostępu pacjenta do fizjoterapeuty. |
| III | Pełniejsze wykorzystanie i rozwój kompetencji zawodowych fizjoterapeutów w systemie ochrony zdrowia. |
ㅤ
Nie chodzi o tworzenie kolejnych świadczeń dla samych świadczeń. Chodzi o mądrzejszą organizację systemu, krótszą drogę pacjenta do pomocy i wykorzystanie kompetencji tych, którzy już dziś mogą zrobić więcej.
Fizjoterapia jako integralna część leczenia
Fizjoterapia w szpitalu nie powinna być traktowana jako dodatkowy koszt, ale jako element procesu leczenia. Fizjoterapeuta powinien być członkiem interdyscyplinarnego zespołu terapeutycznego wszędzie tam, gdzie wymaga tego stan pacjenta.
Odpowiednio wcześnie rozpoczęta fizjoterapia może ograniczać ryzyko powikłań, wspierać szybszy powrót do sprawności i samodzielności oraz wpływać na przebieg hospitalizacji.
Dotyczy to również okresu przed planowanym leczeniem szpitalnym. KRF proponuje szersze wykorzystanie prehabilitacji, czyli przygotowania pacjenta do zabiegu poprzez odpowiednio dobraną aktywność, ćwiczenia, poprawę wydolności i sprawności funkcjonalnej.
Leczenie nie powinno zaczynać się dopiero na sali operacyjnej. Im lepiej przygotowany pacjent, tym większa szansa na sprawniejszy powrót do zdrowia.
Wypis ze szpitala nie może oznaczać przerwy w fizjoterapii! Pacjent po udarze, operacji ortopedycznej czy ciężkim incydencie kardiologicznym często wymaga dalszej fizjoterapii bezpośrednio po zakończeniu hospitalizacji. Tymczasem wypis ze szpitala zbyt często oznacza początek oczekiwania na dalszą pomoc, dlatego KRF proponuje Model Koordynowanej Fizjoterapii. Jeszcze podczas hospitalizacji fizjoterapeuta oceniałby stan funkcjonalny pacjenta i planował dalsze postępowanie. Pacjent wymagający kontynuacji fizjoterapii powinien opuszczać szpital z określoną dalszą ścieżką: terminem rozpoczęcia fizjoterapii, indywidualnym planem usprawniania, wskazanym świadczeniodawcą oraz zapewnioną koordynacją pomiędzy szpitalem a placówką kontynuującą opiekę. Leczenie powinno być ciągłe – także po wyjściu ze szpitala.
Bezpośredni dostęp do fizjoterapeuty
Ból kręgosłupa, ból stawów, ograniczenia funkcjonalne narządu ruchu, urazy tkanek miękkich, zmiany przeciążeniowe czy zwiększone ryzyko upadków – w wielu takich przypadkach pierwszym miejscem kontaktu pacjenta z systemem mógłby być fizjoterapeuta.
KRF proponuje finansowany ze środków publicznych bezpośredni dostęp do fizjoterapeuty w określonych problemach zdrowotnych, bez konieczności odbywania dodatkowej wizyty lekarskiej wyłącznie w celu uzyskania skierowania.
Fizjoterapeuta posiada kompetencje do przeprowadzenia diagnostyki funkcjonalnej, rozpoznania objawów alarmowych oraz skierowania pacjenta do lekarza, jeżeli wymaga tego jego stan.
Takie rozwiązanie może oznaczać szybsze rozpoczęcie adekwatnego postępowania, ograniczenie zbędnych konsultacji, badań obrazowych wykonywanych bez jednoznacznych wskazań czy niepotrzebnej farmakoterapii. To także szansa na zmniejszenie ryzyka przewlekłego bólu, długotrwałej niezdolności do pracy oraz kosztów ponoszonych przez system ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego. Pacjent powinien jak najszybciej trafiać do specjalisty, którego rzeczywiście potrzebuje.
Fizjoterapia od początku życia – profilaktyka zamiast leczenia skutków
Proponowane zmiany obejmują również znacznie większą rolę fizjoterapeutów w profilaktyce: od okresu ciąży, przez pierwsze miesiące życia dziecka, po kolejne etapy jego rozwoju.
KRF proponuje dwie finansowane publicznie konsultacje fizjoterapeutyczne w ciąży – między 9. a 13. oraz między 28. a 35. tygodniem. Ich zadaniem byłaby m.in. ocena układu mięśniowo-szkieletowego i funkcji mięśni dna miednicy, dobór bezpiecznej aktywności oraz przygotowanie kobiety do porodu i połogu.
Nie chodzi o zastępowanie położnych, ale o współpracę z nimi, wzajemne uzupełnianie kompetencji i podnoszenie jakości opieki.
Kolejnym elementem powinna być konsultacja fizjoterapeutyczna około 6. tygodnia po porodzie, dostępna bez skierowania niezależnie od sposobu rozwiązania ciąży. Pozwoliłaby ocenić m.in. funkcję mięśni dna miednicy, układ mięśniowo-szkieletowy, następstwa cięcia cesarskiego lub urazów krocza, występowanie dolegliwości bólowych oraz gotowość kobiety do bezpiecznego powrotu do aktywności.
KRF proponuje wprowadzenie finansowanej ze środków publicznych porady patronażowej fizjoterapeuty dla niemowlęcia.
Fizjoterapeuta oceniałby m.in. rozwój psychoruchowy, spontaniczną aktywność dziecka, symetrię, wzorce ruchowe oraz występowanie czynników ryzyka. Rodzice otrzymywaliby również odpowiedni instruktaż i zalecenia.
Celem nie jest zastępowanie pediatrów, położnych czy innych specjalistów, ale wczesne wychwycenie dzieci wymagających obserwacji, diagnostyki lub wsparcia.
Kolejnym krokiem powinno być włączenie fizjoterapeutycznej oceny funkcjonalnej do bilansu zdrowia dziecka. Pozwoliłoby to systematycznie oceniać postawę ciała, rozwój motoryczny, sprawność i czynniki ryzyka zaburzeń narządu ruchu także u dzieci, które wcześniej nie korzystały z fizjoterapii.
Fizjoterapeuci powinni być również szerzej włączani w profilaktyczną opiekę nad dziećmi i młodzieżą w przedszkolach i szkołach. Ocena postawy, sprawności i rozwoju motorycznego, profilaktyka przeciążeń, ergonomia oraz edukacja ruchowa pozwalają reagować, zanim niewielka nieprawidłowość stanie się poważnym problemem.
Więcej kompetencji to krótsza ścieżka pacjenta
Pełniejsze wykorzystanie potencjału fizjoterapeutów wymaga także zmian kompetencyjnych. KRF proponuje, aby odpowiednio przygotowani fizjoterapeuci – w jasno określonym zakresie i po spełnieniu wymagań kwalifikacyjnych – mogli korzystać z dodatkowych narzędzi potrzebnych do prowadzenia pacjenta.
Propozycje obejmują m.in.:
-
- możliwość kierowania na wybrane badania obrazowe według określonego katalogu wskazań;
- możliwość wykonywania i interpretowania na potrzeby fizjoterapii wybranych badań, takich jak USG, EKG, EKG wysiłkowe czy testy sercowo-płucne CPET/ergospirometria;
- możliwość kierowania pacjenta do lekarza specjalisty lub przedstawiciela innego zawodu medycznego, jeżeli w trakcie badania fizjoterapeuta stwierdzi taką potrzebę;
- możliwość wystawiania krótkotrwałych zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy w ściśle określonych sytuacjach;
- możliwość przepisywania przez odpowiednio przygotowanych fizjoterapeutów wybranych produktów leczniczych – w określonym zakresie, po spełnieniu wymagań kwalifikacyjnych i zgodnie ze standardami bezpieczeństwa.
Nie oznacza to automatycznego przyznania nowych uprawnień każdemu fizjoterapeucie. Rozszerzenie kompetencji musi iść w parze z kwalifikacjami, odpowiedzialnością, jasno określonymi wskazaniami oraz bezpieczeństwem pacjenta.
Celem nie jest zastępowanie lekarzy ani innych zawodów medycznych. Celem jest ograniczenie sytuacji, w których pacjent musi odbywać kolejną wizytę wyłącznie po skierowanie, dokument czy decyzję, którą – w określonych warunkach – mógłby podjąć odpowiednio przygotowany fizjoterapeuta.
Mniej zbędnych wizyt. Więcej czasu dla pacjentów
Wspólnym mianownikiem wszystkich propozycji Krajowej Rady Fizjoterapeutów jest uproszczenie ścieżki pacjenta i lepsze wykorzystanie istniejących zasobów systemu ochrony zdrowia.
Fizjoterapeuta może wspierać pacjenta od profilaktyki i wczesnej diagnostyki funkcjonalnej, przez przygotowanie do leczenia, fizjoterapię w szpitalu, aż po powrót do sprawności w domu i środowisku lokalnym.
Może także przejąć część zadań, które dziś niepotrzebnie angażują inne grupy zawodowe i generują dodatkowe wizyty, kolejki oraz koszty.
To nie jest propozycja budowania systemu wokół jednej grupy zawodowej. To propozycja budowania systemu wokół potrzeb pacjenta, poprzez współpracę lekarzy, pielęgniarek, położnych, fizjoterapeutów i pozostałych zawodów medycznych oraz wykorzystanie ich kompetencji tam, gdzie przynoszą pacjentowi największą korzyść.
90 tysięcy fizjoterapeutów to 90 tysięcy powodów, żeby wykorzystać ten potencjał!
Pełna treść opracowania :
