Fikcja nadzoru? Dolnośląska Izba Aptekarska oskarża GIF o sprzyjanie sieciom aptecznym

Dolnośląska Izba Aptekarska wydała komunikat, w którym ostro krytykuje Główny Inspektorat Farmaceutyczny. W ocenie DIA działania GIF nie są nakierowane na wyegzekwowanie przepisów prawa farmaceutycznego. Zdaniem izby organ nastawiony jest na wydawanie decyzji korzystnych dla podmiotów kontrolowanych przez sieci apteczne. Niepokój DIA budzi skala tego zjawiska, jego intensywność, a także towarzyszące mu lekceważenie dla przepisów prawa oraz orzeczeń sądów administracyjnych wydawanych w podobnych sprawach w przeszłości.

Siedem skarg w jeden kwartał

Głównym powodem wydania komunikatu jest złożenie przez DIA w IV kwartale 2025 roku aż siedmiu skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. Skargi te dotyczą decyzji i postanowień GIF wydanych w sprawach o przeniesienie zezwoleń na prowadzenie aptek.

• Czytaj również: Izba aptekarska zapowiada dalszą walkę z siecią aptek

Według Izby, we wszystkich tych przypadkach doszło do naruszenia przepisów Prawa farmaceutycznego, a konkretnie tzw. ograniczeń antykoncentracyjnych zawartych w art. 99 ust. 3a p.f.. Przepisy te, wprowadzone w 2017 roku, miały chronić rynek przed monopolizacją, jednak DIA twierdzi, iż GIF dopuszcza do przejmowania kontroli nad aptekami przez podmioty zależne od dużych sieci.

Lista zakwestionowanych postępowań

Izba szczegółowo wylicza konkretne przypadki, w których GIF – jej zdaniem – naruszył prawo:

Dodatkowo DIA zapowiedziała zaskarżenie kolejnej decyzji z 4 lutego 2026 roku, dotyczącej apteki w Głogowie przejętej przez podmiot zależny od sieci Gemini.

Izba jako „uczestnik drugiej kategorii”

DIA podnosi niezwykle ciężkie zarzuty dotyczące sposobu prowadzenia postępowań przez GIF. Izba twierdzi, iż jest traktowana przez organ jako uczestnik gorszej kategorii, co stanowi rażące naruszenie zasady równości i bezstronności (art. 8 § 1 k.p.a.).

Ignorowanie wyroków sądów

Najbardziej niepokojącym zarzutem jest twierdzenie, iż GIF świadomie ignoruje wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). Przykładem ma być sprawa z Bolesławca, gdzie GIF miał zlekceważyć wskazania sformułowane przez NSA w wyroku z października 2023 roku (sygn. II GSK 1567/22).

Izba wskazuje również na:

• Ignorowanie ukształtowanej od 2020 roku linii orzeczniczej dotyczącej pojęcia „przejęcia kontroli”.

• Odwoływanie się przez GIF do pojedynczych wyroków stanowiących odstępstwo od tej linii lub do orzecznictwa niemającego związku z meritum spraw.

• Oddalanie wniosków dowodowych DIA i twierdzenie, iż postępowanie „nie wykazało” zależności kapitałowej.

„Tajemnica przedsiębiorstwa” jako mur

Kolejnym punktem zapalnym jest ograniczanie Izbie dostępu do akt sprawy. GIF ma systematycznie odmawiać wglądu w najważniejsze dokumenty, powołując się na tajemnicę przedsiębiorstwa. Według DIA, dotyczy to najistotniejszych fragmentów akt – tych, które mogłyby potwierdzić niespełnianie wymagań koncentracji przez podmioty sieciowe.

– Izba, jako uczestnik postępowania, musi składać do sądu skargę, pomimo tego, iż nie dysponuje całością materiału dowodowego, gdyż część akt sprawy jest przed nią ukrywana – twiedzi DIA.

„Apteka dla Aptekarza” zagrożona?

W komunikacie przypomniano też, iż wprowadzone w 2017 roku przepisy o limitach koncentracji nie są polskim ewenementem, ale wzorują się na systemach funkcjonujących w Niemczech, Francji czy Austrii. Ich celem nie było uprzywilejowanie farmaceutów, ale ochrona bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli poprzez zapobieganie monopolizacji rynku przez kapitał zagraniczny.

DIA ocenia obecną sytuację niezwykle surowo:

• Brak standardów: Przez ćwierć wieku (od 2001 r.) Inspekcja nie wypracowała jasnych mechanizmów egzekwowania prawa.

• Fasadowość regulacji: jeżeli obecna praktyka GIF się utrzyma, przepisy z 2017 roku staną się całkowicie iluzoryczne.

• Statystyki: DIA zauważa, iż w omawianym okresie GIF nie wydał ani jednej decyzji odmawiającej przeniesienia zezwolenia podmiotowi zależnemu od sieci w sprawach, w których Izba brała udział.

• Zaniechanie: Od 2017 roku GIF wydał jedynie kilka lub kilkanaście decyzji odmownych wobec podmiotów sieciowych, podczas gdy w tym samym czasie wydano setki decyzji pozytywnych, mimo istniejących ograniczeń.

Komunikat podpisany przez Prezesa Okręgowej Rady Aptekarskiej, mgr farm. Marcina Repelewicza, oraz prawnika DIA, r. pr. Piotra Sędłaka, kończy się stanowczym sprzeciwem wobec „pozornego sprawowania nadzoru” przez GIF.

– Przy takim nastawieniu organów inspekcji farmaceutycznej założenia ustawy z 2017 r. nie zostaną zrealizowane, co oznacza, iż wprowadzone wówczas regulacje staną się fasadowe i iluzoryczne, a polski rynek detalicznego obrotu lekami w niedługiej perspektywie czasowej zostanie przejęty przez przedstawicieli obcego kapitału – czytamy w komunikacie.

Izba zapowiada dalsze kroki prawne, ostrzegając, iż brak realnej kontroli doprowadzi niedługo do całkowitego przejęcia polskiego rynku detalicznego obrotu lekami przez obcy kapitał.