Farmaceuta w walce z trądzikiem: najnowsze wytyczne dermatologiczne i wsparcie farmakoterapii

Charakter zmian skórnych, ich lokalizacja i tendencja do ustępowania z pozostawieniem blizn pozwalają prawidłowo zakwalifikować postać trądziku. Wyróżniamy:

• postać łagodną – dominują zaskórniki i nieliczne grudki, które zajmują mniej niż połowę twarzy.
• postać umiarkowaną – przewaga zmian grudkowych, pojedynczych krost, zajmują ponad połowę twarzy.
• postać ciężką – zajęcie całej twarzy, pojawienie się krost, guzków zapalnych czy choćby cyst.
  Warto pamiętać, iż zmiany trądzikowe często lokalizują się też w miejscach osłoniętych, których farmaceuta nie zobaczy w trakcie wizyty w aptece (klatka piersiowa, plecy)

Pamiętaj, iż każdy pacjent z trądzikiem powinien być pod opieką dermatologa!

Rola dermokosmetyków

Współczesne wytyczne dermatologiczne idą o krok dalej – dermokosmetyki są dziś oficjalnie objęte konsensusem ekspertów w dziedzinie dermatologii w postępowaniu przeciwtrądzikowym. Pełnią one dwie najważniejsze role: stanowią podstawę pielęgnacji w łagodnych postaciach trądziku lub pełnią funkcję wspomagającą leczenie (w przypadkach umiarkowanych i ciężkich, gdzie skutecznie łagodzą podrażnienia i przesuszenie wywołane leczeniem).

Codzienna rutyna pielęgnacyjna powinna opierać się na trzech prostych zasadach:
• Oczyszczanie: Skórę twarzy należy myć dwa razy dziennie preparatami o kwaśnym pH.
• Pielęgnacja: Odpowiednio dobrany preparat nawilżający, dostosowany do potrzeb skóry pacjenta, wspierający prawidłowe funkcjonowanie mikrobiomu.
• Fotoprotekcja: Minimum SPF 30. Szczególnie istotna w przypadku leczenia izotretynoiną i dla tych pacjentów, którzy mają tendencję do blizn i powstawania przebarwień pozapalnych.

Mini-kompendium substancji aktywnych

Polskie Towarzystwo Dermatologiczne w 2023 roku wydało rekomendacje dotyczące zastosowania dermokosmetyków w trądziku pospolitym, podkreślając ich kluczową rolę w procesie leczenia. Zgodnie z rekomendacjami PTD w dermokosmetykach warto szukać takich składników aktywnych:

• Beta-hydroksykwasy – np. kwas salicylowy – mają działanie komedolityczne, bakteriobójcze oraz złuszczające. Dobrze sprawdzą się w zmianach zaskórnikowych.
• Alfa-hydroksykwasy – np. kwas glikolowy lub mlekowy – działają keratolitycznie, wygładzająco, przyspieszają regenerację skóry.
• Retinoidy – w leczeniu trądziku głównie rekomendowane są retinoidy dostępne na receptę. Regulują pracę gruczołów łojowych oraz działają złuszczająco, hamując powstawanie zaskórników.
• Kwas azelainowy – hamuje powstawanie zmian trądzikowych, przebarwień pozapalnych i redukuje rumień.
• Niacynamid – ma działanie przeciwdrobnoustrojowe, hamuje powstawanie przebarwień pozapalnych, poprawia nawilżenie skóry i jej regenerację.
• Lizaty bakteryjne – przywracają prawidłowy skład mikrobiomu i wspierają funkcjonowanie bariery skórno-naskórkowej.
• Ceramidy – pomagają odbudować naturalną barierę ochronną skóry.

Jednym z najczęściej popełnianych błędów przez pacjentów jest używanie zbyt wielu substancji aktywnych (szczególnie nadużywanie kwasów), które powodują przesuszenie skóry i zaburzenie funkcjonowania bariery hydrolipidowej. Pomagając pacjentowi w doborze pielęgnacji, pamiętaj o roli kremów nawilżających, fotoprotekcji oraz prawidłowym oczyszczaniu skóry.

Kompleksowa opieka farmaceutyczna w terapii trądziku ma na celu poprawę przestrzegania zaleceń lekarskich, minimalizowanie skutków ubocznych terapii oraz zapobieganie bliznowaceniu. Pamiętaj, iż Twoja codzienna opieka farmaceutyczna ma realny wpływ na przestrzeganie zaleceń lekarskich (adherence), minimalizowanie skutków ubocznych terapii– a przede wszystkim to klucz do poprawy jakości życia każdego pacjenta.

Autor: Lek. Aleksandra Anderson, lekarz w trakcie specjalizacji z dermatologii i wenerologii