Uzgadnianie listy leków – istotny element bezpieczeństwa pacjenta
Zmiana miejsca leczenia to jeden z momentów, w których szczególnie łatwo o błędy związane ze stosowaniem leków. Przyjęcie do szpitala, wypis do domu czy przekazanie pacjenta do innej placówki wymagają ponownej weryfikacji stosowanej farmakoterapii. W takich sytuacjach może dochodzić m.in. do pominięcia dotychczas przyjmowanego preparatu, niezamierzonego powielenia substancji czynnej, niewłaściwego dawkowania lub kontynuowania leczenia, które powinno zostać zakończone.
Jednym z narzędzi ograniczających to ryzyko jest rekonsyliacja lekowa (ang. medication reconciliation), czyli proces uzgadniania i weryfikowania listy wszystkich leków stosowanych przez pacjenta. Nie chodzi wyłącznie o porównanie nazw preparatów. Proces powinien uwzględniać również dawkowanie, częstotliwość przyjmowania, drogę podania oraz wskazania do stosowania poszczególnych produktów. Istotne jest także ustalenie, czy zmiany w farmakoterapii wprowadzono celowo, czy mogły być wynikiem nieporozumienia lub błędu.
Metaanaliza 70 badań: mniej błędów lekowych i ponownych hospitalizacji
Nowe dane pochodzą z pracy naukowej opublikowanej 29 października 2026 r. w czasopiśmie Journal of General Internal Medicine. Autorzy przeprowadzili przegląd systematyczny z metaanalizą. Jej celem była ocena skuteczności uzgadniania i weryfikowania listy pacjentów leków oraz identyfikacja elementów tego procesu, które w największym stopniu wpływają na bezpieczeństwo pacjentów. Wyniki analizy wskazały, iż wdrożenie procedury uzgadniania listy leków wiązało się z istotną poprawą kilku ważnych wskaźników bezpieczeństwa i skuteczności opieki zdrowotnej.
Jak duże korzyści zaobserwowano?
W porównaniu ze standardową opieką uzgadnianie listy przyjmowanych leków wiązało się z istotnym zmniejszeniem ryzyka wystąpienia niekorzystnych zdarzeń:
-
o 61% niższe ryzyko wystąpienia rozbieżności lekowych,
-
o 39% niższe ryzyko zdarzeń niepożądanych związanych ze stosowaniem leków,
-
o 27% niższe ryzyko ponownej hospitalizacji w ciągu 30 dni, niezależnie od jej przyczyny,
-
o 49% niższe ryzyko ponownej hospitalizacji związanej z problemami lekowymi.
Farmaceuta jako ważne ogniwo w procesie uzgadniania leków
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z publikacji jest znaczenie osoby odpowiedzialnej za przeprowadzenie rekonsyliacji. W analizach podgrup szczególnie korzystne wyniki obserwowano w przypadku interwencji prowadzonych przez farmaceutów.
Autorzy zwrócili również uwagę na moment wykonania procedury. Szczególnie dobre rezultaty wiązały się z przeprowadzeniem uzgadniania listy leków już podczas przyjęcia pacjenta do szpitala. Dlaczego ten moment jest tak istotny?
Pacjent trafiający do szpitala może stosować jednocześnie kilka lub kilkanaście preparatów, w tym leki na receptę, produkty dostępne bez recepty, suplementy diety oraz preparaty przyjmowane doraźnie. Informacje o całej farmakoterapii nie zawsze są kompletne w dokumentacji medycznej. Zdarza się również, iż pacjent nie pamięta nazw wszystkich stosowanych produktów lub nie potrafi dokładnie określić ich dawkowania. Farmaceuta, dzięki wiedzy dotyczącej farmakologii, interakcji, dawkowania i bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych, może pomóc w uporządkowaniu tych informacji oraz zidentyfikowaniu potencjalnych nieprawidłowości.
W praktyce szczególnie ważne jest wychwycenie:
- niezamierzonego pominięcia leku stosowanego przewlekle;
- przypadkowego podwojenia terapii tą samą substancją czynną;
- niezgodności pomiędzy dawkowaniem zapisanym w dokumentacji a rzeczywistym sposobem przyjmowania leku;
- niezamierzonego odstawienia preparatu;
- potencjalnie niebezpiecznych interakcji i błędów dawkowania.
Wykryte rozbieżności powinny być następnie wyjaśnione i skorygowane we współpracy z lekarzem prowadzącym.
Farmaceuta w interdyscyplinarnych zespołach medycznych
Metaanaliza opublikowana w Journal of General Internal Medicine dostarcza kolejnych argumentów za włączaniem farmaceutów w działania związane z bezpieczeństwem farmakoterapii. Uzgadnianie listy leków podczas zmiany miejsca leczenia wiązało się z mniejszą liczbą rozbieżności lekowych, zdarzeń niepożądanych, wizyt na SOR oraz ponownych hospitalizacji. Szczególnie obiecujące wyniki uzyskano w przypadku interwencji prowadzonych przez farmaceutów oraz podczas uzgadniania listy leków wykonywanej już podczas przyjęcia do szpitala.















