Farmaceuci w Anglii z nowymi możliwościami przepisywania leków. NHS płaci za nową usługę

mgr.farm 10 godzin temu

Niezależne przepisywanie leków – na czym polega nowy model?

3 listopada 2026 r. The Pharmaceutical Journal opublikował przegląd nowej usługi NHS Community Pharmacist Prescribing, która wprowadza możliwość niezależnego przepisywania leków przez farmaceutów pracujących w aptekach ogólnodostępnych w Anglii.

Podstawą nowego rozwiązania jest tzw. „independent prescribing”, czyli niezależne ordynowanie leków. Farmaceuta posiadający odpowiednie kwalifikacje może samodzielnie ocenić stan pacjenta, podjąć decyzję terapeutyczną i wystawić receptę. Nie musi w tym celu uzyskiwać każdorazowej zgody lekarza ani realizować zleconego przez niego schematu leczenia.

Niezależne przepisywanie leków nie jest zupełnie nowym uprawnieniem w Wielkiej Brytanii. Farmaceuci mogli uzyskiwać te kwalifikacje już wcześniej. Nowością jest włączenie tej kompetencji do ogólnokrajowego modelu świadczeń finansowanych przez NHS, realizowanych w aptekach ogólnodostępnych.

Kto może wystawiać recepty w aptece w Anglii?

Uprawnienie do niezależnego przepisywania leków posiada farmaceuta, który uzyskał kwalifikację independent prescriber i ma odpowiednią adnotację w rejestrze General Pharmaceutical Council (GPhC). Aby realizować świadczenia w ramach NHS Community Pharmacy Prescribing, musi dodatkowo pracować w aptece uczestniczącej w usłudze.

Zmiana jest również związana z reformą kształcenia farmaceutów. Od 2026 r. absolwenci kończący studia według standardów wprowadzonych w 2021 r. uzyskują kwalifikacje do niezależnego przepisywania leków już na etapie rejestracji zawodowej. Program studiów został rozszerzony o zagadnienia kliniczne, podejmowanie decyzji terapeutycznych oraz praktyczne przygotowanie do ordynowania leków.

Według danych przytoczonych przez The Pharmaceutical Journal we wrześniu 2026 r. 41,3% farmaceutów w Anglii posiadało kwalifikacje independent prescriber. Wśród farmaceutów pracujących w aptekach ogólnodostępnych odsetek ten wynosił jednak około 20%.

Jakie leki mogą przepisywać farmaceuci w Anglii?

Nowa usługa obejmuje cztery główne obszary. Są to dotychczasowe ścieżki Pharmacy First, dodatkowe możliwości w zakresie antykoncepcji oraz tzw. „prescription management”. Ponadto wprowadzono pięć nowych ścieżek klinicznych, w których farmaceuta może samodzielnie ordynować określone leki.

Pharmacy First – siedem ścieżek klinicznych

Program Pharmacy First umożliwia pacjentom uzyskanie pomocy farmaceuty w przypadku siedmiu określonych problemów zdrowotnych: ostrego zapalenia ucha środkowego, liszajca zakaźnego, zakażonych ukąszeń owadów, półpaśca, zapalenia zatok, bólu gardła i niepowikłanych zakażeń układu moczowego u kobiet.

Wcześniej w ramach tych ścieżek farmaceuci korzystali z rozwiązania, które umożliwiało dostarczenie określonego leku pacjentowi spełniającemu z góry ustalone kryteria, bez konieczności wystawiania indywidualnej recepty – tzw. Patient Group Direction (PGD). Nowy model pozwala farmaceutom posiadającym kwalifikacje „independent prescriber” podejmować bardziej zindywidualizowane decyzje. Mogą oni uwzględniać sytuacje, w których pacjent nie spełnia standardowych kryteriów PGD, np. ze względu na wiek, ciążę lub karmienie piersią, o ile leczenie jest uzasadnione klinicznie.

Możliwa jest również większa elastyczność w doborze preparatu. Przykładowo farmaceuta może wybrać inny antybiotyk, o ile pacjent wykazuje nadwrażliwość na lek pierwszego wyboru, ma trudności z połykaniem tabletek lub przyjmuje inne leki zwiększające ryzyko interakcji.

– „Ostatecznie, jako osoba przepisująca leki, sam podejmujesz decyzję kliniczną i dokumentujesz, dlaczego ją podjąłeś, co wykluczyłeś i jaki był Twój proces myślowy w zakresie diagnostyki różnicowej” – powiedziała Kirsty Armstrong, starsza kierowniczka ds. strategii klinicznej w farmacji w NHS England, podczas targów Pharmacy Show, które odbyły się w Birmingham 12 października 2026 r

Także trądzik, alergiczny nieżyt nosa i ostre zapalenia ucha…

Nowa usługa NHS włączyła również do finansowania przez państwo również pięć dodatkowych obszarów, w których farmaceuci mogą samodzielnie przepisywać określone leki. Są to: migrena, sezonowy alergiczny nieżyt nosa, ostre zapalenie ucha zewnętrznego u dorosłych, trądzik o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, łagodne zakażenia skóry i tkanek miękkich oraz świerzb.

Antykoncepcja – rozszerzenie dostępnych metod

Kolejnym obszarem jest antykoncepcja. Farmaceuci w Anglii już od 2023 r. mogą w ramach usługi NHS Pharmacy Contraception Service rozpoczynać stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej oraz zapewniać jej kontynuację bez konieczności uzyskania przez pacjentkę recepty od lekarza. Dostarczenie preparatu odbywa się na podstawie Patient Group Direction (PGD), czyli zatwierdzonej procedury określającej kryteria kwalifikacji pacjentek i zasady bezpiecznego wydawania leków. Nowe uprawnienia farmaceutów z kwalifikacją independent prescriber rozszerzają te możliwości o samodzielne przepisywanie dodatkowych metod antykoncepcji.

Nowa usługa rozszerza możliwości farmaceutów o kolejne metody:

  • krążki dopochwowe;
  • plastry antykoncepcyjne;
  • iniekcje antykoncepcyjne, o ile ich podawanie jest finansowane lokalnie.

„Prescription management” czyli samodzielne rozwiązywanie problemów z receptami

Nowe rozwiązania obejmują także tzw. prescription management, czyli możliwość wystawienia przez farmaceutę nowej recepty NHS, gdy recepty przedstawionej do realizacji nie można bezpiecznie lub zgodnie z potrzebami pacjenta zrealizować w pierwotnej postaci. Rozwiązanie ma ograniczyć sytuacje, w których pacjent nie może otrzymać potrzebnego leku, ponieważ recepta zawiera błąd, preparat jest niedostępny lub pominięto na niej lek stosowany dotychczas w terapii. W określonych przypadkach farmaceuta może przeprowadzić własną ocenę kliniczną i wystawić nową receptę, aby zapewnić pacjentowi ciągłość leczenia.

Może to dotyczyć m.in.:

  • niedostępności przepisanego leku – farmaceuta może dobrać odpowiednią alternatywę terapeutyczną, jeżeli pozwalają na to lokalne uzgodnienia lub przeprowadzono konsultację z pierwotnym preskrybentem;
  • błędów w recepcie – np. nieprawidłowej dawki, ilości lub postaci leku;
  • pominięcia leku na recepcie powtarzalnej, jeżeli potwierdzono, iż nie było to celowe odstawienie;
  • sytuacji, w których lek nie jest już potrzebny lub jego stosowanie nie jest klinicznie uzasadnione;
  • konieczności synchronizacji ilości przepisywanych leków, aby ograniczyć liczbę wizyt związanych z realizacją recept.

Farmaceuta dokonuje tutaj własnej oceny sytuacjii bierze odpowiedzialność za podjętą decyzję terapeutyczną. Przed wystawieniem nowej recepty musi poinformować pacjenta o proponowanej zmianie, przedstawić jej uzasadnienie, omówić możliwe korzyści i ryzyko oraz uzyskać świadomą zgodę. Konieczne jest również udokumentowanie interwencji i poinformowanie pierwotnego preskrybenta czyli lekarza. Usługa nie może być wykorzystywana do zamiany preparatów wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowej przez aptekę.

©MGR.FARM

Idź do oryginalnego materiału