Kongres Wyzwań Zdrowotnych, który odbył się w połowie marca dostarczył wielu nowych informacji na temat nadchodzących zmian w polskich aptekach. Sporo na ten temat mówił między innymi Mateusz Oczkowski – Dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w Ministerstwie Zdrowia. Podczas sesji dyskusyjnej pod tytułem “Apteka i farmaceuta – punkt pierwszego kontaktu z systemem” zdradził nad czym w tej chwili pracuje resort zdrowia, w kontekście aptek.
– Pracujemy nad ustawą o receptach, gdzie pojawią się elementy związane właśnie z usługami farmaceutycznymi. Stawiamy na otwarcie drogi do realizacji badań profilaktycznych przez farmaceutów, jak również unormowania, wręcz urzeczywistnienia czegoś, co już istnieje w normach prawnych, czyli recepty kontynuacyjnej – mówił Oczkowski.
Recepty kontynuacyjne i nie tylko…
Założeniem recepty kontynuacyjnej (kontynuowanej) jest umożliwienie farmaceutom przedłużanie terapii zleconej wcześniej przez lekarza, bez konieczności wizyty w przychodni. Ma to być usługa opieki farmaceutycznej.
Choć przepisy już teraz dopuszczają taką możliwość, usługa ta wymaga wdrożenia odpowiednich systemów i finansowania. Poza tym, aby farmaceuci mogli przepisywać recepty na kontynuację terapii, niezbędne będzie też umożliwienie im dostępu do dokumentacji medycznej pacjenta. Takie rozwiązanie również jest przygotowywane przez resort zdrowia. Otworzy ono drogę do nowych usług w aptekach.
– Aby realizować świadczenia, farmaceuta jako uczestnik opieki nad pacjentem musi mieć dostęp albo do całości, albo do części informacji, w zależności od tego, jaka to jest usługa. w tej chwili dowiadywanie się przez farmaceutę, jakie wskazania są współistniejące u pacjenta, to metoda chałupnicza – mówił Oczkowski.
Wgląd w dokumentację medyczną pacjenta ułatwi też przepisywanie przez farmaceutów recept na szczepionki. w tej chwili refundacja niektórych z nich zależy bowiem od stanu zdrowia pacjenta (a nie tylko od jego wieku).
Wśród innych kroków, które resort zdrowia planuje wykonać, by zagwarantować realizację usług opieki farmaceutycznej w aptekach, jest “uwolnienie z jurysdykcji konieczności posiadania izby recepturowej do wykonania receptury”. Chodzi o to, by w aptekach, które nie wykonują leków recepturowych – z powodu braku zapotrzebowania na to – mogły powstawać gabinety pozwalające realizować opiekę farmaceutyczną.
Finansowanie świadczeń w aptekach
W trakcie dyskusji nie zabrakło pomysłów na nowe usługi i świadczenia w aptekach. Eksperci wskazywali między innymi na możliwość wykorzystania aptek, jako miejsc edukacji antynikotynowej. Podobne działania były podejmowane w ostatnich miesiącach, w ramach komercyjnych pilotaży (m.in. w aptekach Dr.Max). Dyrektor Oczkowski bardzo ogólnie odniósł się jednak do możliwości ich finansowania z budżetu NFZ.
– jeżeli chodzi o świadczenia albo elementy opieki farmaceutycznej, które by miały kiedykolwiek być finansowane albo wspierane przez Ministerstwo zdrowia, to przede wszystkim powinny to być takie usługi, które nie dublują się w systemie świadczeń zdrowotnych. Niestety większość z tych usług nie ma takiego czystego wymiaru, który wpływa na pojedyncze udzielanie świadczeń zdrowotnych dla pacjentów. Stąd duża doza ostrożności ze strony decydentów, jak również płatnika publicznego – mówił Dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji.
Wskazał jednak, iż kwestia katalogu badań profilaktycznych przeprowadzanych przez farmaceutów jest otwarta.
– …niewątpliwie mieszczą się tutaj również usługi, o których państwo przed chwilą opowiadali – powiedział w trakcie dyskusji.
Więcej odwagi!
Podsumowując debatę Mateusz Oczkowski zwrócił się do środowiska farmaceutycznego z mocnym apelem o aktywne włączanie się w proces zmian. Według niego najważniejsze jest pełne wykorzystanie pojawiających się możliwości legislacyjnych, które mają na celu wzmocnienie roli farmaceuty w systemie ochrony zdrowia.
Oczkowski zauważył, iż główną przeszkodą w implementacji nowych rozwiązań nie są same przepisy, ale obawy wewnątrz środowiska. Wskazał, iż opór często wynika z niepewności przed nowymi obowiązkami oraz ryzykiem inwestycyjnym.
– Apel do państwa, żeby państwo wykorzystali szansę, które nadchodzą dla farmaceutów w zakresie zmian legislacyjnych i proszę się nie bać […] tego, co państwo zyskają swoje […] jurysdykcje zawodowe i to, co państwo wykonują w aptekach – mówił Dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji.
Zachęcał również do wzajemnego motywowania się wewnątrz środowiska zawodowego. Podkreślił, iż mimo udostępniania nowych możliwości, to ich stopień wykorzystania wciąż pozostaje niewystarczający. Przypomniał, iż w przeszłości pojawiały się wśród farmaceutów obawy dotyczące m.in. naruszania powłok ciała (szczepień) czy otwierania gabinetów opieki farmaceutycznej. Początkowe dyskusje na ten temat były pełne sceptycyzmu, a choćby lęku o bezpieczeństwo mienia w aptece. Teraz na dobre zagościły w aptekach.
– Więc myślę, iż w zakresie zmian po prostu trzeba odwagi. I jeżeli nadarza się okazja, to trzeba z niej korzystać. Tak jak tak mówił prezes [Marek Tomków], kilka lat temu w ogóle nie było o tym dyskusji. A wystarczyło zrobić precedens. Zmiany, których nikt się nie spodziewał. I nagle okazuje się, iż ta potrzeba jest zaadresowana i tak naprawdę była oczekiwana i funkcjonuje bardzo dobrze – mówił Mateusz Oczkowski.
