Odpowiedzi na te pytania przynosi ogólnopolskie badanie przeprowadzone przez portal aptekaszpitalna.pl we współpracy z Polskim Towarzystwem Farmacji Klinicznej. Badanie trwało od 13 kwietnia do 31 maja 2026 r. Wzięło w nim udział 175 farmaceutów szpitalnych i klinicznych z całej Polski. Autorzy po raz pierwszy zaprezentowali wyniki badania „Farmaceuta szpitalny i kliniczny w Polsce 2026” podczas wrześniowego sympozjum Polskiego Towarzystwa Farmacji Klinicznej. Ankieta objęła farmaceutów zatrudnionych w aptekach szpitalnych, działach farmacji szpitalnej oraz osoby wykonujące zadania z zakresu farmacji klinicznej. Jej celem było poznanie doświadczeń, wyzwań i kierunków rozwoju farmacji szpitalnej oraz klinicznej w Polsce.
Kim byli uczestnicy badania?
W badaniu uczestniczyli przede wszystkim doświadczeni farmaceuci. Niemal połowa respondentów była w wieku 35-44 lata, a większość posiadała wieloletni staż pracy w szpitalnictwie. Blisko trzy czwarte pracowało w aptekach szpitalnych, a niemal wszyscy byli zatrudnieni na etacie. Wśród badanych znalazły się zarówno osoby posiadające specjalizację z farmacji klinicznej lub szpitalnej, jak i farmaceuci będący w trakcie specjalizacji.
Farmacja kliniczna rozwija się, ale przez cały czas nie jest standardem
Jednym z najważniejszych tematów poruszonych w badaniu była skala świadczenia usług farmacji klinicznej. Wyniki pokazują, iż usługi takie deklaruje 25% respondentów. Najczęściej obejmują one przeglądy lekowe, konsultacje farmaceutyczne oraz terapię monitorowaną stężeniem leku.
Jednocześnie wyniki wskazują, iż rozwój farmacji klinicznej pozostaje nierównomierny. W wielu placówkach farmaceuci przez cały czas skupiają się przede wszystkim na zadaniach organizacyjnych i logistycznych. Ogranicza to możliwość szerszego udziału w procesie terapeutycznym.
Nie wszyscy odczuwają zmiany zachodzące w zawodzie
Od wejścia w życie ustawy o zawodzie farmaceuty minęło już kilka lat. Mimo to zmiany nie są odczuwalne przez całe środowisko. Ponad jedna trzecia respondentów zadeklarowała, iż w ciągu ostatnich dwóch lat nie zauważyła istotnych zmian w zakresie wykonywanych obowiązków zawodowych.
Jednocześnie część badanych wskazywała na rozwój farmacji klinicznej, większą współpracę z personelem medycznym oraz pojawienie się przeglądów lekowych. Wyniki sugerują więc, iż transformacja farmacji szpitalnej trwa. Jej tempo i zakres różnią się jednak w zależności od miejsca pracy oraz organizacji funkcjonowania szpitala.
Specjalizacje, programy lekowe, badania kliniczne i przetargi
Zakres raportu wykraczał daleko poza temat farmacji klinicznej. Respondenci odpowiadali również na pytania dotyczące specjalizacji zawodowych i wynagrodzeń. Oceniali także swój udział w postępowaniach przetargowych, badaniach klinicznych oraz programach lekowych.
Autorzy przeanalizowali również potrzeby edukacyjne farmaceutów, ocenę dostępnych narzędzi oraz bariery utrudniające rozwój opieki farmaceutycznej w szpitalach. W kolejnych publikacjach szczegółowo omówimy poszczególne obszary badania. Pokażemy rolę farmaceutów w programach lekowych, znaczenie specjalizacji w codziennej pracy oraz ich udział w badaniach klinicznych. Opiszemy także największe wyzwania organizacyjne wskazane przez respondentów. Wyniki pokazują, iż potencjał farmaceutów szpitalnych i klinicznych jest znacznie szerszy niż zakres zadań realizowanych dziś w wielu placówkach.
Problemem nie zawsze jest brak wiedzy
Jednym z najczęściej powracających motywów w odpowiedziach respondentów były bariery organizacyjne. Farmaceuci wskazywali między innymi na potrzebę większych zasobów kadrowych, lepszego dostępu do dokumentacji medycznej, rozwiązań informatycznych oraz praktycznych narzędzi wspierających codzienną pracę.
Wielu uczestników badania podkreślało również znaczenie współpracy z personelem medycznym. Zwracali także uwagę na potrzebę tworzenia warunków umożliwiających szersze wykorzystanie posiadanych kompetencji.
Ten wniosek powraca w wielu obszarach raportu. Autorzy badania zwracają uwagę, iż jednym z największych wyzwań stojących dziś przed farmacją szpitalną nie jest wyłącznie rozwój kompetencji farmaceutów. Równie ważne jest stworzenie warunków pozwalających wykorzystać ich potencjał w codziennej praktyce.
Raport dostępny online
Skrócona wersja raportu „Farmaceuta szpitalny i kliniczny w Polsce 2026” jest dostępna do pobrania na stronie badania. Kolejne publikacje na łamach mgr.farm oraz aptekaszpitalna.pl będą poświęcone szczegółowej analizie poszczególnych wyników badania.
