Faktura na gabinet lekarski, weterynaryjny lub firmę. Komu apteka może sprzedać leki?

mgr.farm 11 godzin temu

Prośba o wystawienie faktury na firmę nie jest w aptece niczym wyjątkowym. Zdarza się, iż po leki zgłasza się przedstawiciel gabinetu lekarskiego, pielęgniarka prowadząca własną praktykę, lekarz weterynarii lub właściciel gabinetu kosmetycznego. W każdym z tych przypadków może pojawić się pytanie, czy apteka może sprzedać wskazane produkty na fakturę z numerem NIP. Odpowiedź zależy jednak nie tylko od rodzaju prowadzonej działalności, ale przede wszystkim od kategorii produktu i podstawy jego wydania.

Faktura na firmę nie daje automatycznie prawa do zakupu leków

Podstawowym błędem jest utożsamianie możliwości wystawienia faktury z uprawnieniem do nabywania produktów leczniczych. Faktura dokumentuje transakcję, ale nie stanowi podstawy prawnej wydania leku.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne są wydawane z apteki m.in. na podstawie recepty, bez recepty albo zapotrzebowania podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

Dodatkowo art. 86a Prawa farmaceutycznego ogranicza możliwość zbywania produktów leczniczych na rzecz określonych podmiotów. W przypadku produktów wydawanych z przepisu lekarza zasadniczo dopuszczalne jest ich zbywanie pacjentom na potrzeby ich leczenia oraz podmiotom wykonującym działalność leczniczą na podstawie zapotrzebowania. Inne podmioty mogą nabywać produkty lecznicze wydawane bez przepisu lekarza, z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń.

Oznacza to, iż przedsiębiorca nie może kupić w aptece dowolnego leku tylko dlatego, iż chce otrzymać fakturę na firmę.

Gabinet lekarski – kiedy potrzebne jest zapotrzebowanie?

Podmiot wykonujący działalność leczniczą może zaopatrywać się w aptece ogólnodostępnej w produkty lecznicze, wyroby medyczne i środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego na podstawie zapotrzebowania.

Nie wystarczy zatem zwykłe zamówienie, wiadomość e-mail czy ustna prośba o przygotowanie określonych preparatów. Podstawą wydania powinien być prawidłowo wystawiony dokument zgodny z wymaganiami określonymi w przepisach.

Przed realizacją farmaceuta powinien zweryfikować m.in. dane podmiotu, osobę wystawiającą zapotrzebowanie, wymagane informacje dotyczące zamawianych produktów oraz uprawnienie podmiotu do prowadzenia działalności leczniczej. Pomocne jest sprawdzenie wpisu w Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą (RPWDL).

Po spełnieniu wymagań można udokumentować sprzedaż fakturą wystawioną na adekwatnego nabywcę, z uwzględnieniem obowiązujących zasad podatkowych.

Warto pamiętać, iż zapotrzebowanie nie jest uniwersalnym dokumentem, który może wystawić każda firma związana z ochroną zdrowia. Musi pochodzić od podmiotu prowadzącego działalność leczniczą.

Praktyka pielęgniarska – czy może kupować leki na fakturę?

Indywidualna lub grupowa praktyka pielęgniarska może prowadzić działalność leczniczą. W związku z tym pielęgniarki prowadzące takie praktyki mogą korzystać z zasad zaopatrzenia przewidzianych dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą.

Zakup produktów leczniczych, wyrobów medycznych i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego powinien odbywać się na podstawie prawidłowego zapotrzebowania.

Nie oznacza to jednak, iż każda pielęgniarka może zamówić dowolny lek. Trzeba uwzględnić ograniczenia dotyczące określonych kategorii produktów, w tym produktów zawierających substancje odurzające lub psychotropowe, oraz zakres uprawnień wynikających z przepisów. Samo prawo wykonywania zawodu i prowadzenie działalności gospodarczej nie zastępują wymaganego dokumentu.

Gabinet kosmetyczny – czy może kupić leki OTC?

Inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorców, którzy nie prowadzą działalności leczniczej. Dotyczy to m.in. gabinetów kosmetycznych, salonów urody i innych podmiotów usługowych.

Co do zasady mogą one nabywać w aptece produkty lecznicze wydawane bez przepisu lekarza (OTC), o ile nie występują szczególne ograniczenia dotyczące danego produktu lub nabywcy.

Nie mogą natomiast kupować w ten sposób produktów leczniczych kategorii Rp z przeznaczeniem do wykorzystania w ramach działalności gospodarczej. Wystawienie faktury z NIP-em nie zmienia tej zasady.

Odrębnie należy ocenić zakup pozostałego asortymentu. Kosmetyki, suplementy diety czy wyroby medyczne nie podlegają w tym zakresie takim samym zasadom jak produkty lecznicze. Ich sprzedaż przedsiębiorcom odbywa się na zasadach ogólnych, z uwzględnieniem przepisów adekwatnych dla poszczególnych kategorii produktów.

Warto również zwrócić uwagę na produkty OTC zawierające określone substancje, których sprzedaż podlega szczególnym ograniczeniom. Nie należy zakładać, iż każda pozycja z kategorii OTC może być bez ograniczeń sprzedawana dowolnemu przedsiębiorcy.

Gabinet weterynaryjny – szczególna sytuacja

Gabinet weterynaryjny nie jest podmiotem wykonującym działalność leczniczą w rozumieniu przepisów regulujących działalność leczniczą u ludzi. Nie może więc korzystać ze zwykłej procedury zapotrzebowania przewidzianej dla gabinetów lekarskich i pielęgniarskich.

W przypadku leków przeznaczonych do stosowania u zwierząt obowiązują odrębne zasady obrotu produktami leczniczymi weterynaryjnymi. Zakład leczniczy dla zwierząt powinien zaopatrywać się w takie produkty zgodnie z regulacjami dotyczącymi obrotu weterynaryjnego.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy lekarz weterynarii wystawia receptę na produkt leczniczy przeznaczony do stosowania u zwierzęcia, a następnie prosi o fakturę na gabinet. W przypadku produktów leczniczych stosowanych bezpośrednio w zakładzie leczniczym dla zwierząt możliwe jest wystawienie recepty z adnotacją „ad usum proprium”, czyli do użytku własnego. W takim przypadku należy prawidłowo ustalić dane nabywcy i płatnika.

Nie należy jednak utożsamiać takiej recepty z zapotrzebowaniem. Są to dwa różne dokumenty i odmienne podstawy wydania.

Szczególne ograniczenia dotyczą produktów zawierających środki odurzające i substancje psychotropowe. Ich nabywanie na potrzeby gabinetu wymaga uwzględnienia odrębnych przepisów, w tym uzyskania wymaganej zgody wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, o ile jest ona przewidziana dla danego zakupu.

Podmiot gospodarczy chce kupić leki dla pracowników

Wątpliwości pojawiają się również wtedy, gdy firma chce zakupić leki do apteczki zakładowej lub na potrzeby pracowników. Sam fakt, iż produkty mają być przechowywane w miejscu pracy, nie daje przedsiębiorcy prawa do nabywania leków kategorii Rp.

Podmiot gospodarczy nieprowadzący działalności leczniczej może nabywać produkty OTC na zasadach wynikających z przepisów, z uwzględnieniem szczególnych ograniczeń. Nie może natomiast kupować leków na receptę wyłącznie na podstawie faktury i deklaracji, iż będą przeznaczone do firmowej apteczki. Warto przy tym odróżnić zakup leków od zakupu wyposażenia apteczki, środków opatrunkowych czy wyrobów medycznych.

Co powinien sprawdzić farmaceuta przed wystawieniem faktury?

W praktyce warto przyjąć prostą kolejność postępowania:

  1. Ustalić, kto jest rzeczywistym nabywcą produktu – osoba fizyczna czy podmiot gospodarczy.
  2. Sprawdzić, jaki rodzaj produktu ma zostać sprzedany – lek OTC, lek Rp, wyrób medyczny, suplement czy kosmetyk.
  3. Zweryfikować, czy nabywca jest podmiotem wykonującym działalność leczniczą i czy może przedstawić zapotrzebowanie.
  4. Sprawdzić, czy dany produkt nie podlega dodatkowym ograniczeniom.
  5. Prawidłowo ustalić dane nabywcy i wystawić dokument sprzedaży zgodnie z przepisami podatkowymi.

Najważniejsze jest to, aby nie traktować faktury jako dokumentu, który sam w sobie uprawnia do nabycia leku. O możliwości wydania produktu decydują przepisy Prawa farmaceutycznego i regulacje szczególne.

Idź do oryginalnego materiału