Lek to nie cukierek, dlatego przyjmując go, trzeba się liczyć z efektami ubocznymi jego działania. A z jakimi działaniami niepożądanymi trzeba się liczyć w przypadku leczenia onkologicznego?
Według ekspertów, działania niepożądane uzależnione są m.in. od rodzaju stosowanej terapii przeciwnowotworowej.
Chemioterapia, czyli leczenie cytostatykami
Najczęstszym działaniem niepożądanym tej terapii są nudności i wymioty, z którymi można sobie radzić, przyjmując leki przeciwwymiotne. Częstym powikłaniem jest też utrata włosów, ale one na szczęście zwykle odrastają po zakończeniu terapii. Pacjent leczony cytostatykami powinien również liczyć się z wystąpieniem:
- biegunek
- zapalenia śluzówek
- mielosupresji, czyli zahamowania czynności szpiku kostnego, prowadzącego do zmniejszonej produkcji białych i czerwonych krwinek oraz płytek krwi (trombocytów)
- zapalenia pęcherza moczowego
- zapalenia żył
- bóli mięśniowych
- neuropatii
- kardiotoksyczności
- zwłóknienia płuc
- uszkodzenia nerek
Z większością tych działań niepożądanych lekarze potrafią sobie radzić. Możemy na przykład zastosować leczenie wspomagające, albo zredukować dawki cytostatyków, zwłaszcza u pacjentów w starszym wieku, z wielochorobowością, czy leczonych paliatywnie – tłumaczy dr n. med. Agnieszka Gruszfeld, onkolog kliniczna z Mazowieckiego Szpitala Onkologicznego i Szpitala Klinicznego im. ks. Anny Mazowieckiej w Warszawie.
Im nowsza i bardziej skomplikowana terapia, tym trudniejsze do opanowania działania niepożądane.
Immunoterapia
Immunoterapia to metoda polegająca na aktywacji i wzmocnieniu własnego układu odpornościowego pacjenta do walki z rakiem. Może być ona przyczyną:
- przewlekłego zmęczenia
- zmian skórnych (wysypka, świąd)
- biegunek
- bóli mięśniowo-stawowych i objawów grypopodobnych
Rzadziej występują:
- poważne stany zapalne narządów (płuca, wątroba, jelita)
- zaburzenia pracy tarczycy, przysadki lub nadnerczy
- zapalenia stawów
- cukrzyca typu 1
- powikłania neurologiczne
W przypadku najbardziej zaawansowanej immunoterapii, jaką jest terapia komórkami CAR-T, może dojść do zespołu uwalniania cytokin – bardzo groźnej, zagrażającej życiu ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, objawiającej się wysoką gorączką, dreszczami, hipotensją (niedociśnieniem) i niewydolnością wielonarządową.
Leczenie celowane
Leczenie celowane, czyli ukierunkowane na określone cele molekularne, wywołuje mniej intensywne skutki uboczne niż np. klasyczna chemioterapia, jednak i ono nie jest całkowicie pozbawione działań niepożądanych. Do najczęstszych należą:
- problemy skórne (wysypka, suchość, pękanie)
- dolegliwości żołądkowo-jelitowe (biegunki, zapalenia błony śluzowej przewodu pokarmowego, nudności).
- zaburzenia funkcji tarczycy (niedoczynność lub nadczynność).
- zaburzenia metaboliczne (wysoki poziom cukru, wzrost stężenia trójglicerydów i cholesterolu), niedobór magnez.
- problemy kardiologiczne (nadciśnienie, niewydolność serca, powikłania zakrzepowo-zatorowe)
- upośledzenie odporności
Hormonoterapia
Leczenie hormonalne, stosowane m.in. u chorych na raka piersi, ze względu na czas trwania (zwykle ok. 5 lat) pogarsza jakość życia, a do tego może być przyczyną:
- zaburzeń metabolicznych
- przyrostu masy ciała
- wcześniejszej menopauzy
- depresji
Koniugaty
Koniugaty to innowacyjne leki onkologiczne często nazywane „końmi trojańskimi”. Składają się z przeciwciała monoklonalnego połączonego z silnym cytostatykiem, dzięki czemu precyzyjnie niszczą komórki rakowe, oszczędzając zdrowe tkanki). Mimo iż są lepiej tolerowane przez chorych, również mogą wywoływać działania niepożądane. Do najczęstszych należą:
- zmęczenie i osłabienie
- problemy żołądkowo-jelitowe
- wypadanie włosów
- reakcje skórne (np. wysypka, suchość)
- mielosupresja
Rzadziej dochodzi do:
- nieinfekcyjnego zapalenia płuc
- zapalenia rogówki
Wiemy coraz więcej na temat działań niepożądanych, bo możemy korzystać z baz danych w Unii Europejskiej, gdzie są one raportowane. W tych bazach można znaleźć choćby bardzo rzadko występujące działania niepożądane – mówi dr Agnieszka Gruszfeld.
Działania niepożądane terapii onkologicznych są bardzo częstą przyczyną rezygnacji z leczenia.
Newsletter
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się!
