Niepokojące jest to, iż część Polaków może nie wiedzieć o pieniądzach, do których nabyła prawo dzięki pracy za granicą. Osoby zatrudnione w Niemczech mogą ubiegać się o tamtejszą emeryturę już po zgromadzeniu pięciu lat odpowiednich okresów ubezpieczenia. Co ważne, niemieckie świadczenie można pobierać obok polskiej emerytury z ZUS. Przy zarobkach odpowiadających niemieckiej średniej pięć lat składek może dać około 212,60 euro brutto miesięcznie. Nie każdy jednak otrzyma taką kwotę, a do wypłaty konieczne jest spełnienie dodatkowych warunków.
Fot. Warszawa w PigułcePracowałeś w Niemczech? Możesz mieć prawo do drugiej emerytury
Tysiące Polaków przez lata wyjeżdżało do Niemiec w poszukiwaniu lepiej płatnej pracy. Niektórzy spędzili tam większość życia zawodowego, inni wrócili do kraju po kilku latach.
Dla wielu z nich zagraniczne zatrudnienie może mieć znaczenie również po zakończeniu aktywności zawodowej.
Niemiecki system ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość otrzymania emerytury po spełnieniu stosunkowo krótkiego okresu ubezpieczeniowego.
W przypadku standardowej emerytury jest to pięć lat, czyli 60 miesięcy.
Warunek ten określany jest jako allgemeine Wartezeit.
Nie chodzi jednak wyłącznie o pięć lat przebywania w Niemczech czy posiadania umowy o pracę. Znaczenie mają okresy uznawane przez niemieckie przepisy emerytalne, w tym okresy składkowe.
Do wymaganego stażu mogą być zaliczane również określone inne okresy ubezpieczeniowe.
Pięć lat wystarczy do spełnienia warunku. Ale nie do natychmiastowej wypłaty
Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch kwestii: nabycia wymaganego stażu i osiągnięcia wieku emerytalnego.
Osoba, która przepracowała w Niemczech pięć lat, nie może od razu po zakończeniu zatrudnienia zażądać wypłaty emerytury.
Musi jeszcze osiągnąć wiek przewidziany przez niemieckie przepisy.
Granica wieku emerytalnego w Niemczech jest stopniowo podnoszona do 67 lat.
Dla osób urodzonych w 1964 roku i później standardowy wiek emerytalny wynosi 67 lat.
To istotna różnica w porównaniu z Polską, gdzie powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
W praktyce Polka, która pracowała zarówno w Polsce, jak i w Niemczech, może otrzymać polskie świadczenie wcześniej, a na niemiecką emeryturę poczekać jeszcze kilka lat.
Ile pieniędzy można dostać po pięciu latach?
Wysokość niemieckiej emerytury zależy przede wszystkim od zarobków i zgromadzonych punktów emerytalnych.
Nie obowiązuje zasada, zgodnie z którą każda osoba z pięcioletnim stażem otrzyma identyczną kwotę.
Niemiecki system porównuje wynagrodzenie pracownika z przeciętnymi zarobkami osób objętych ubezpieczeniem.
Jeżeli ktoś w danym roku zarabia na poziomie średniej, uzyskuje w uproszczeniu jeden punkt emerytalny.
Pięć takich lat oznaczałoby pięć punktów.
Od 1 lipca 2026 roku wartość jednego punktu emerytalnego w Niemczech wynosi 42,52 euro.
Daje to następujące wyliczenie:
5 punktów × 42,52 euro = 212,60 euro brutto miesięcznie.
To przykładowa kwota wynikająca z aktualnej wartości punktu, a nie gwarantowane świadczenie dla wszystkich pracownika.
Osoba zarabiająca poniżej średniej zgromadzi mniej punktów i może otrzymać niższą emeryturę.
Z kolei wyższe zarobki oraz dłuższy okres ubezpieczenia mogą przełożyć się na większą wypłatę.
Ostateczna kwota zależy także od innych elementów niemieckiego systemu emerytalnego.
Dwie emerytury jednocześnie. ZUS potwierdza taką możliwość
Polskie przepisy i unijne regulacje pozwalają na otrzymywanie świadczeń emerytalnych z kilku państw.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnia, iż osoba, która pracowała w Polsce i innych państwach Unii Europejskiej, może uzyskać osobne emerytury z poszczególnych systemów.
Każde państwo rozpatruje uprawnienia według własnych przepisów i oblicza świadczenie za odpowiednie okresy ubezpieczenia.
Oznacza to, iż polski ZUS może wypłacać emeryturę wynikającą z polskiego ubezpieczenia, a niemiecka instytucja Deutsche Rentenversicherung — świadczenie należne z niemieckiego systemu.
Nie jest to specjalny dodatek finansowany przez polskie państwo.
To odrębna emerytura wynikająca z ubezpieczenia w innym kraju.
Nawet krótszy okres pracy może mieć znaczenie
Pięć lat jest podstawowym okresem wymaganym do standardowej niemieckiej emerytury.
Nie oznacza to jednak, iż osoby pracujące w Niemczech krócej automatycznie tracą wszystkie uprawnienia.
Unijne przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego pozwalają w określonych przypadkach sumować okresy ubezpieczenia przebyte w różnych państwach na potrzeby spełnienia warunków wymaganych do przyznania świadczenia.
Przykładowo okresy pracy w Polsce mogą pomóc w spełnieniu niemieckiego warunku minimalnego stażu.
Nie oznacza to przeniesienia polskich składek do Niemiec.
Każda instytucja przez cały czas ustala wysokość własnego świadczenia według obowiązujących ją zasad.
Szczególne reguły mogą dotyczyć bardzo krótkich okresów ubezpieczenia, dlatego indywidualne rozliczenie warto potwierdzić w ZUS lub Deutsche Rentenversicherung.
Uwaga na emeryturę minimalną z ZUS
Zagraniczne okresy ubezpieczenia mogą mieć znaczenie również przy ocenie prawa do podwyższenia polskiego świadczenia do ustawowego minimum.
W Polsce wymagany staż do takiej gwarancji wynosi co do zasady 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.
Nie jest to jednak minimalny staż wymagany do otrzymania jakiejkolwiek polskiej emerytury na nowych zasadach.
Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku mogą nabyć prawo do emerytury z ZUS po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, o ile mają wymagane ubezpieczenie, choćby przy bardzo krótkim stażu.
Długość okresów składkowych wpływa natomiast na wysokość świadczenia.
W przypadku osób posiadających zagraniczne okresy ubezpieczenia zasady podwyższania emerytury do polskiego minimum wymagają dodatkowej analizy.
Nie można więc zakładać, iż doliczenie kilku lat pracy w Niemczech automatycznie zapewni wypłatę pełnej minimalnej emerytury z Polski, niezależnie od wysokości zagranicznego świadczenia.
Jak złożyć wniosek o niemiecką emeryturę?
Dla osób zamieszkałych w Polsce formalności mogą być prostsze, niż się wydaje.
ZUS wyjaśnia, iż osoba pracująca w kilku państwach UE lub EFTA nie musi składać osobnych wniosków do każdej instytucji emerytalnej.
Co do zasady wniosek składa się w państwie zamieszkania.
Jeżeli emeryt mieszka w Polsce, może zgłosić się do ZUS i wskazać zagraniczne okresy ubezpieczenia.
Polska instytucja przekaże odpowiednie informacje do zagranicznych organów.
Następnie każde państwo rozpatrzy sprawę według własnego prawa i wyda odrębną decyzję.
Przygotowując dokumentację, warto zgromadzić informacje o okresach zatrudnienia, dane pracodawców oraz posiadane dokumenty potwierdzające niemieckie ubezpieczenie.
Brak części dokumentów nie musi automatycznie przekreślać możliwości ustalenia okresów ubezpieczenia.
Czy niemiecka emerytura obniży świadczenie z Polski?
Samo otrzymywanie emerytury z niemieckiego systemu nie oznacza automatycznie zmniejszenia polskiej emerytury obliczonej z kapitału zgromadzonego w ZUS.
Polska i niemiecka instytucja wypłacają bowiem odrębne świadczenia.
Inaczej mogą wyglądać szczególne rozliczenia związane z gwarancją minimalnej emerytury, dodatkami uzależnionymi od dochodu czy obowiązkami podatkowymi.
Dlatego przed podjęciem decyzji warto sprawdzić, jak otrzymywanie zagranicznego świadczenia wpłynie na indywidualną sytuację finansową.
Polacy mogą nie wiedzieć o przysługujących im pieniądzach
Osoby, które pracowały za granicą kilkanaście lub kilkadziesiąt lat temu, nie zawsze pamiętają szczegóły swojego ubezpieczenia.
Tymczasem zagraniczne okresy składkowe mogą mieć znaczenie przy ustalaniu prawa do emerytury.
Nie warto zatem zakładać, iż krótki wyjazd zarobkowy nie przyniósł żadnych długoterminowych korzyści.
Najważniejsze jest sprawdzenie historii ubezpieczenia i uzyskanie informacji o ewentualnych uprawnieniach.
W Niemczech podstawowy warunek stażowy do standardowej emerytury wynosi pięć lat. Osoba, która go spełni i osiągnie wymagany wiek, może otrzymać świadczenie niezależnie od polskiej emerytury. Dla części seniorów oznacza to dodatkowe pieniądze wpływające na konto każdego miesiąca.
Źródła: Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zasady przyznawania emerytur osobom pracującym w kilku państwach UE/EFTA; Deutsche Rentenversicherung – warunki przyznania emerytury, minimalny okres ubezpieczenia i aktualna wartość punktu emerytalnego
