Do tych specjalistów dostaniesz się bez skierowania. NFZ wprowadza nowe zasady

Jesienią 2025 roku rozszerzono listę świadczeń dostępnych bez skierowania o trzy nowe grupy specjalistów. Od tego czasu pacjenci mogą zapisać się bezpośrednio na wizytę do psychologa, optometrysty oraz lekarza medycyny sportowej w placówkach mających umowę z NFZ.

W przypadku pomocy psychologicznej zmiana ta wyeliminowała konieczność wcześniejszej wizyty u lekarza rodzinnego wyłącznie po skierowanie. Ma to szczególne znaczenie w sytuacjach nagłych i kryzysowych, gdy szybki kontakt ze specjalistą może zapobiec pogorszeniu stanu zdrowia psychicznego i przyspieszyć rozpoczęcie terapii.

Szybsza diagnostyka wzroku dzięki optometrystom

Nowe zasady objęły również optometrystów, którzy zajmują się badaniem wad wzroku i doborem odpowiedniej korekcji okularowej. jeżeli w trakcie wizyty pojawi się podejrzenie choroby oczu, pacjent może zostać skierowany dalej – do okulisty.

Takie rozwiązanie odciąża poradnie specjalistyczne i pozwala szybciej uzyskać podstawową diagnozę, co dla wielu pacjentów oznacza krótszy czas oczekiwania na pomoc.

Medycyna sportowa dostępniejsza dla dzieci i dorosłych

Bez skierowania można dziś także skorzystać z porad lekarza medycyny sportowej. Dotyczy to zarówno dzieci i młodzieży biorących udział w zajęciach sportowych, jak i dorosłych osób aktywnych fizycznie.

Ułatwienie to znacząco upraszcza wykonywanie badań wymaganych do udziału w treningach, zawodach czy zajęciach rekreacyjnych, eliminując jeden z formalnych etapów.

Dowolna placówka i brak formalności

Istotnym elementem zmian jest również możliwość wyboru dowolnej placówki realizującej świadczenia w ramach NFZ, niezależnie od miejsca zamieszkania. Pacjent nie musi wcześniej odwiedzać lekarza POZ ani uzyskiwać skierowania, by umówić wizytę u wskazanych specjalistów.

Do których specjalistów przez cały czas bez skierowania?

Już wcześniej system publicznej ochrony zdrowia umożliwiał bezpośredni dostęp do wybranych lekarzy. w tej chwili lista specjalistów dostępnych bez skierowania obejmuje:

• psychiatrę,

• ginekologa i położnika,

• onkologa,

• wenerologa,

• dentystę,

• psychologa,

• optometrystę,

• lekarza medycyny sportowej.

Rozwiązanie to wynika z potrzeby szybkiej diagnostyki i leczenia w obszarach, w których czas odgrywa kluczową rolę – m.in. w onkologii, psychiatrii czy zdrowiu reprodukcyjnym.

Kto ma szczególne uprawnienia w NFZ

Poza ogólnymi zasadami istnieją także grupy pacjentów, które mogą korzystać z poradni specjalistycznych bez skierowania ze względu na swój stan zdrowia lub szczególny status.

Dotyczy to m.in. osób chorych na gruźlicę oraz zakażonych wirusem HIV, a także pacjentów ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Bez skierowania mogą być przyjmowani również weterani i żołnierze leczeni z powodu urazów lub chorób powstałych podczas misji zagranicznych, inwalidzi wojenni, kombatanci oraz osoby represjonowane.

Ułatwienia obejmują także osoby uzależnione i współuzależnione w zakresie leczenia odwykowego oraz dzieci i młodzież korzystające ze wsparcia psychologicznego i psychoterapeutycznego. Dodatkowo bez skierowania mogą być przyjmowani niepełnoletni pacjenci z ciężkimi, nieodwracalnymi schorzeniami powstałymi w okresie prenatalnym lub okołoporodowym – po okazaniu odpowiedniej dokumentacji.

Mniej biurokracji, krótszy czas oczekiwania

Po kilku miesiącach obowiązywania nowych przepisów widoczne są ich praktyczne efekty. Najbardziej odczuwalne zmiany dotyczą wsparcia psychologicznego oraz diagnostyki wzroku, gdzie skrócono drogę do specjalisty i ograniczono formalności.

Pacjenci nie muszą już umawiać dodatkowych wizyt u lekarza rodzinnego tylko po to, by uzyskać skierowanie. Jednocześnie lepiej wykorzystywane są kompetencje poszczególnych specjalistów.

Skierowanie przez cały czas wymagane u wielu lekarzy

Zmiany nie objęły wszystkich specjalizacji. W dalszym ciągu skierowanie jest wymagane m.in. do kardiologa, neurologa czy dermatologa. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej przez cały czas pełni więc kluczową rolę w kierowaniu pacjentów do większości poradni specjalistycznych.

Nowe przepisy nie wpłynęły również na zasady finansowania – wizyty realizowane są w ramach NFZ i pozostają bezpłatne dla osób objętych ubezpieczeniem zdrowotnym.

Co oznaczają zmiany dla pacjentów

Rozszerzenie listy specjalistów dostępnych bez skierowania to realne uproszczenie procedur i większa dostępność opieki zdrowotnej. Pacjenci mogą samodzielnie wybrać placówkę i termin wizyty, bez konieczności wizyty u lekarza rodzinnego po dodatkowy dokument.

Największe znaczenie ma to tam, gdzie liczy się szybka reakcja – w obszarze zdrowia psychicznego, badań wzroku i medycyny sportowej – przy jednoczesnym zachowaniu kontroli dostępu do pozostałych specjalizacji.