W ostatnich tygodniach coraz więcej sygnałów wskazuje jednak na to, iż proces zbliża się do finału. Pojawiają się publiczne wypowiedzi przedstawicieli samorządu aptekarskiego, a także informacje, iż udostępnienie PWZ farmaceuty w mObywatelu może nastąpić w perspektywie najbliższych tygodni.
Zanim jednak cyfrowe PWZ trafi na ekrany telefonów, warto zadać pytanie nie o to, czy dokument się pojawi, ale do czego mógłby realnie służyć w codziennej pracy farmaceuty. Odpowiedzi na to pytanie udzielili sami zainteresowani.
PWZ w mObywatelu: przepisy są, wdrożenie dopiero nadchodzi
Możliwość udostępnienia prawa wykonywania zawodu farmaceuty w postaci dokumentu mobilnego została wprost zapisana w ustawie o aplikacji mObywatel oraz w ustawie o zawodzie farmaceuty. Przepisy te przewidują, iż PWZ może funkcjonować w aplikacji jako dokument mobilny. Wówczas jest pełnoprawnym dokumentem potwierdzającym uprawnienia zawodowe farmaceuty.
Kluczowym elementem całego procesu jest jednak moment uruchomienia rozwiązań technicznych. Zgodnie z ustawą musi on zostać wskazany w odrębnym komunikacie ogłaszanym w Monitorze Polskim. To właśnie brak takiego komunikatu przez długi czas powodował, iż mimo obowiązujących regulacji cyfrowe PWZ faramceuty pozostawało wyłącznie zapisem ustawowym. W ostatnim czasie temat ponownie wrócił do debaty publicznej. W mediach społecznościowych pojawiła się m.in. wypowiedź prezesa Dolnośląskiej Izby Aptekarskiej Marcina Repelewicza, wskazująca, iż wdrożenie mobilnego PWZ jest realnie bliskie.
Warto w tym miejscu przypomnieć, iż farmaceuci pozostają ostatnią grupą zawodów zaufania publicznego, której dokument prawa wykonywania zawodu ma postać papierowej książeczki. Przez lata organizacje branżowe oraz przedstawiciele środowiska apelowali do Ministerstwa Zdrowia o odejście od tej formy. Proponowano zarówno plastikową kartę, czy dokument elektroniczny. Tym bardziej iż aktualne brzmienie ustawy o zawodzie farmaceuty przewiduje możliwość funkcjonowania PWZ w postaci elektronicznej.
W trwających wówczas konsultacjach publicznych ZPA PharmaNET oraz Związek Aptek Franczyzowych apelowały o odejście od papierowej wersji PWZ na rzecz plastikowej karty. Ministerstwo Zdrowia wskazywało jednak, iż wprowadzenie takiego rozwiązania zostało zablokowane przez decyzje samego samorządu.
– Podczas obrad VIII Krajowego Zjazdu Aptekarzy zgłoszony został wniosek o zmianie wzoru PWZ farmaceuty z formy papierowej na elektroniczną. Wniosek nie został przyjęty większością głosów. Zjazd zdecydował o pozostawieniu papierowej formy PWZ. – wyjaśniał w 2023 roku resort zdrowia.
Farmaceuci zabrali głos: nie dokument, ale narzędzie
Równolegle do instytucjonalnych zapowiedzi w środowisku farmaceutów toczy się dyskusja o tym, jaką rolę cyfrowe PWZ mogłoby pełnić w praktyce. W przeprowadzonej na jednej z grup branżowych na Facebooku ankiecie farmaceuci zostali zapytani o możliwe zastosowania PWZ w mObywatelu.
Wyniki pokazują jednoznacznie. Farmaceuci nie postrzegają PWZ w mObywatelu wyłącznie jako cyfrowej wersji dokumentu. W ich oczach mogłoby to być narzędzie systemowe, porządkujące wiele obszarów zawodowej codzienności.
Automatyczne punkty edukacyjne, szkolenia i dostęp do wiedzy
Najwięcej odpowiedzi (132 wskazania) dotyczyło automatycznego naliczania punktów edukacyjnych oraz rozliczania okresu edukacyjnego. Farmaceuci od lat wskazują, iż obowiązek ustawicznego rozwoju zawodowego wiąże się z ręcznym gromadzeniem zaświadczeń i samodzielnym pilnowaniem terminów. W tym kontekście PWZ w mObywatelu mogłoby stać się elementem automatyzującym ten proces.
Naturalnym uzupełnieniem tego scenariusza jest możliwość logowania do szkoleń online z automatycznym potwierdzeniem statusu farmaceuty (68 wskazań). Respondenci wskazywali, iż takie rozwiązanie eliminowałoby konieczność dodatkowej weryfikacji i przesyłania dokumentów.
W tym samym kontekście pojawiła się również propozycja logowania do serwisów i portali wiedzy przeznaczonych wyłącznie dla farmaceutów (37 wskazań). PWZ mogłoby pełnić funkcję zabezpieczenia dostępu do treści profesjonalnych i edukacyjnych.
PWZ jako klucz do systemów aptecznych
Drugim najczęściej wskazywanym zastosowaniem było logowanie do systemu aptecznego przy użyciu PWZ jako szybkiej i jednoznacznej weryfikacji tożsamości farmaceuty (119 odpowiedzi). Farmaceuci zwracali uwagę, iż takie rozwiązanie mogłoby pełnić znacznie szerszą funkcję niż samo logowanie. PWZ w mObywatelu mogłoby stać się narzędziem weryfikującym rzeczywistą obsadę farmaceutyczną apteki. Dawałoby to pewność, iż farmaceuta jest obecny zawsze wtedy, gdy apteka pozostaje otwarta.
W praktyce takie rozwiązanie mogłoby:
- wyeliminować udostępnianie loginów i haseł osobom nieuprawnionym,
- jednoznacznie przypisywać wykonywane czynności do konkretnego farmaceuty,
- zwiększyć przejrzystość odpowiedzialności zawodowej,
- ułatwić bieżącą weryfikację obsady farmaceutycznej w aptece.
W tym ujęciu PWZ w mObywatelu pełniłoby rolę cyfrowego identyfikatora zawodowego, który nie tylko umożliwia dostęp do systemów aptecznych. Również porządkuje kwestie formalne związane z obecnością farmaceuty i bezpieczeństwem funkcjonowania apteki.
E‑voting i komunikacja z samorządem
Bardzo wysoki wynik (117 wskazań) uzyskała możliwość e‑votingu w wyborach do władz samorządu aptekarskiego. Ankietowani wskazywali, iż cyfrowe PWZ mogłoby stanowić bezpieczne narzędzie identyfikacji farmaceuty. Mogłoby ono ułatwiać udział w wyborach samorządowych i potencjalnie zwiększać frekwencję.
Jednocześnie farmaceuci zwracali uwagę, iż kontakt z samorządem aptekarskim bywa w tej chwili utrudniony, m.in. z powodu braku jednolitych, oficjalnych kanałów komunikacji. W tym kontekście pojawiła się propozycja, aby PWZ w mObywatelu mogło służyć nie tylko do głosowania, ale również jako punkt wyjścia do bezpiecznej i bezpośredniej komunikacji z przedstawicielami samorządu aptekarskiego.
Takie rozwiązanie mogłoby uporządkować relacje na linii farmaceuta–samorząd. Ułatwiłoby to kontakt w sprawach zawodowych, formalnych czy organizacyjnych, bez konieczności poszukiwania rozproszonych form komunikacji.
Sytuacje „awaryjne” i problem papierowych dokumentów w aptekach
38 respondentów wskazało na możliwość wykorzystania PWZ w sytuacjach awaryjnych, gdy szybka weryfikacja uprawnień farmaceuty ma znaczenie. Ten wątek stanowi naturalne rozwinięcie problemów, które już wcześniej opisywaliśmy na łamach mgr.farm.
Chodzi m.in. o farmaceutów podejmujących pracę na krótkie „godziny”, w ramach umów zlecenia lub doraźnych zastępstw. W takich sytuacjach farmaceuta często za każdym razem zobowiązany jest do okazywania papierowego PWZ. Jest to niezbędne, choćby jeżeli pracuje w danej aptece jedynie przez 2–4 godziny.
Na jednej z grup zrzeszających farmaceutów na Facebooku pojawiła się dyskusja dotycząca przechowywania dokumentów zawodowych w aptekach. Okazuje się, iż mimo obowiązujących przepisów, w praktyce nie brakuje przypadków, w których kierownik apteki wykonuje kserokopie PWZ czy dyplomów i przechowuje je „na pamiątkę”. W tym kontekście PWZ w mObywatelu mogłoby ograniczyć konieczność kopiowania dokumentów. Jednocześnie uprościłoby jednorazową weryfikację uprawnień – szczególnie w przypadku pracy dorywczej.
PWZ w mObywatelu coraz bliżej – oczekiwania farmaceutów są jasne
Z informacji uzyskanych nieoficjalnie w samorządzie aptekarskim wynika, iż udostępnienie PWZ farmaceuty w aplikacji mObywatel może nastąpić w perspektywie najbliższych tygodni. Na tym etapie brak jest jednak oficjalnego komunikatu wskazującego konkretną datę.
Jedno jest pewne: farmaceuci jasno pokazali, iż oczekują funkcjonalności, a nie wyłącznie cyfrowego dokumentu. Wyniki ankiety tworzą mapę potencjalnych kierunków rozwoju PWZ w mObywatelu i punkt odniesienia dla dalszej dyskusji.
