29 czerwca 2026 roku władze municypalne stolicy Chin oraz firma Likang Life Sciences, przedsiębiorstwo biotechnologiczne z siedzibą w Pekinie, specjalizujące się w opracowywaniu spersonalizowanych szczepionek przeciwko rakowi, ogłosiły rozpoczęcie budowy pierwszej na świecie linii produkcji szczepionki onkologicznej, której skład tworzony jest dzięki wsparciu sztucznej inteligencji. Projekt stanowi przełom w połączeniu zaawansowanej technologii AI z biotechnologią i otwiera nowe perspektywy dla milionów pacjentów chorych na nowotwory.
Inwestycja i harmonogram realizacji
Nowy ośrodek badawczo-produkcyjny powstanie w Strefie Ekonomiczno-Technologicznej Pekinu. Całkowita inwestycja wyniesie około 110 milionów juanów, czyli około 62 milionów złotych. Zakład będzie wyposażony w laboratoria badawcze zajmujące się terapią komórkową oraz linię produkcyjną flagowego produktu firmy. Według informacji opublikowanych przez władze, prace mają zostać ukończone do października 2026 roku, co oznacza, iż produkcja mogłaby rozpocząć się jeszcze w tym roku.
Technologia LK101 i algorytm AI
Flagowym produktem firmy jest LK101, spersonalizowana szczepionka przeciwko rakowi oparta na technologii mRNA. Innowacyjność tego rozwiązania polega na wykorzystaniu zaawansowanego algorytmu sztucznej inteligencji do analizy DNA każdego pacjenta. System identyfikuje specyficzne mutacje genetyczne charakterystyczne dla guza danego chorego, a następnie projektuje szczepionkę dostosowaną do jego indywidualnych potrzeb.
Proces ten, który tradycyjnie trwałby wiele dni lub tygodni, może być wykonany w zaledwie jeden dzień dzięki wsparciu AI. Algorytm analizuje próbki tkanki guza i krwi pacjenta, identyfikuje antygeny o najwyższym potencjale immunogennym, a następnie projektuje sekwencję mRNA kodującą te specyficzne elementy. Takie podejście pozwala na stworzenie szczepionki, która uczy system immunologiczny pacjenta rozpoznawać i zwalczać jego indywidualny nowotwór.
Likang Life Sciences dysponuje własną platformą łączącą sekwencjonowanie wysokoprzepustowe z algorytmami AI. Wewnętrznie opracowany system „妙算” (Miao Suan) stanowi serce technologicznego rozwiązania firmy. Takie podejście reprezentuje przesunięcie od uniwersalnych terapii ku medycynie spersonalizowanej, gdzie każdy pacjent otrzymuje leczenie dostosowane do charakterystyki konkretnego guza.
Kontekst kliniczny i pierwsze sukcesy
Likang Life Sciences ma już na koncie niewątpliwy sukces. W lutym 2025 roku Agencja ds. Żywności i Leków zatwierdziła produkt firmy – była to pierwsza onkologiczna szczepionka mRNA opracowana przez chińską firmę, która otrzymała zatwierdzenie od amerykańskiego regulatora. Dla chińskiej firmy był to przełomowy moment. Amerykańska agencja potwierdziła bezpieczeństwo i potencjał terapeutyczny technologii Likang Life Sciences.
W kwietniu 2025 roku, pierwszy pacjent otrzymał szczepionkę LK101 zaprojektowaną przez algorytm AI. Leczenie odbyło się w szpitalu Huaxi Lechen w Chinach. Była to pierwsza na świecie aplikacja szczepionki przeciwko rakowi, której projekt powstał w całości przy wsparciu sztucznej inteligencji. Fakt ten wyznacza pozycję Chin jako lidera w integracji AI z medycyną onkologiczną.
Firma aktualnie prowadzi badania kliniczne drugiej fazy. Protokół badania przewiduje serię szczepień – cztery dawki wstępne, a następnie trzy dawki wzmacniające. Badacze przeprowadzają również badania wielkości dawek, aby określić optymalny schemat leczenia.
Znaczenie dla onkologii w Chinach
Rak zajmuje drugie miejsce wśród przyczyn zgonów w Chinach, zaraz po chorobach sercowo-naczyniowych. Każdego roku miliony nowych pacjentów otrzymują diagnozę nowotworu, a dostęp do innowacyjnych terapii pozostaje bardzo ograniczony. Personalizowane szczepionki przeciwko rakowi wspierane AI mogą zmienić tę sytuację w skali całego kraju.
Tradycyjne podejścia do immunoterapii są czasochłonne i kosztowne. Szczepionki personalizowane wymagają indywidualnego projektowania dla wszystkich pacjenta, co czyniło je dotychczas niedostępnymi dla większości chorych. Automatyzacja tego procesu dzięki AI może znacząco obniżyć koszty i przyspieszyć dostęp do terapii.
Sztuczna inteligencja w farmaceutyce – trend globalny
Projekt Likang Life Sciences wpisuje się w szerszą tendencję w sektorze farmaceutycznym. Sztuczna inteligencja wspiera system diagnostyki obrazowej w medycynie, a jej zastosowania rozszerzają się na odkrywanie leków, badania kliniczne, analizę danych i pisanie dokumentacji medycznej.
Według prognozy Bank of America globalny rynek AI w ochronie zdrowia może do 2035 roku przekroczyć wartość jednego biliona dolarów. Takie perspektywy przyciągają znaczące inwestycje zarówno od firm prywatnych, jak i instytucji badawczych. Chiny, rozumiejąc potencjał tej technologii, aktywnie wspierają rozwój sektora biotechnologicznego. Chiny inwestują miliardy w badania podstawowe i wyprzedzają USA w wyścigu innowacji, co znajduje odzwierciedlenie w projektach takich jak linia produkcji szczepionek mRNA firmy Likang Life Sciences.
Wyzwania i perspektywy
Choć perspektywy są obiecujące, projekt stoi przed wieloma wyzwaniami. Regulacyjne zatwierdzenie szczepionek personalizowanych w różnych krajach wymaga przejścia rygorystycznych procedur. Koszty produkcji, choć potencjalnie niższe dzięki automatyzacji, pozostają znaczące. Ponadto konieczne będzie zapewnienie dostępu do zaawansowanej infrastruktury diagnostycznej dla pacjentów, którzy chcieliby skorzystać z tej terapii.
Mimo tych wyzwań, uruchomienie pierwszej linii produkcji szczepionek przeciwko rakowi wspieranej AI stanowi symboliczny i praktyczny przełom. Projekt dowodzi, iż Chiny przechodzą z pozycji naśladowcy do lidera w dziedzinie zaawansowanych technologii medycznych. Dla pacjentów chorych na raka może to oznaczać dostęp do spersonalizowanych terapii, które były wcześniej niedostępne.
Źródła
- https://www.scmp.com/business/china-business/article/3358689/chinas-first-ai-powered-cancer-vaccine-production-line-set-launch-beijing
- https://likanglife.com/
- https://english.beijing.gov.cn/beijinginfo/sci/event/202502/t20250217_4012552.html
- https://clinicaltrials.gov/study/NCT06054932
Leszek B. Ślazyk
e-mail: [email protected]
