Braki kadrowe w brytyjskich aptekach ogólnodostępnych

mgr.farm 3 godzin temu

Wedle najnowszego raportu Community Pharmacy Workforce Development Group (CPWDG) braki kadrowe w brytyjskich aptekach są wypadkową kilku czynników. Wśród nich wskazuje się na transfer farmaceutów do innych sektorów ochrony zdrowia, skracanie czasu pracy i rosnące zapotrzebowanie na usługi farmaceutyczne. Eksperci apelują o wprowadzenie długofalowych zmian w zakresie planowania zatrudnienia i finansowania aptek.

Skąd braki kadrowe w brytyjskich aptekach ogólnodostępnych, skoro rośnie liczba farmaceutów?

Obecnie blisko 93 tysiące osób wykonuje zawody farmaceutyczne w Wielkiej Brytanii. Autorzy raportu CPWDG zauważają systematyczny wzrost w zakresie kształcenia nowych farmaceutów. W ubiegłym roku na studia farmaceutyczne przyjęto ponad 5200 studentów, co w porównaniu z 2019 r. oznacza przyrost o 47%. Niestety wzrost ogólnej liczby farmaceutów nie jest równoznaczny ze wzrostem personelu pracującego w aptekach ogólnodostępnych. W raporcie CPWDG zwrócono uwagę na spadek liczby zatrudnienia na pełen etat (ang. full-time equivalent, FTE) w latach 2021-2025:

W przypadku farmaceutów zmalała z 20 489 do 17 415, czyli o 3074.
W przypadku techników farmaceutycznych zmniejszyła się z 6327 do 5682, czyli o 645.

Zarówno nowi absolwenci studiów farmaceutycznych, jak i aktualni pracownicy decydują się na karierę poza aptekami ogólnodostępnymi. Od 2019 r. w podstawowej opiece zdrowotnej pojawiło się około 9000 dodatkowych etatów FTE. Natomiast w farmacji szpitalnej przybyło blisko 5000 etatów FTE. Spora część tego wzrostu wynikała z rekrutacji osób wcześniej zatrudnionych w aptekach ogólnodostępnych. Ponadto warto pamiętać o rosnącej liczbie farmaceutów decydujących się na prace w sektorze prywatnym np. koncernach farmaceutycznych.

Wyraźna zmiana warunków zatrudnienia

Raport CPWDG wskazuje, iż od 2021 r. średni tygodniowy czas pracy farmaceutów uległ zmniejszeniu o 8%. Coraz większa liczba pracowników decyduje się na elastyczne formy zatrudnienia i pracę w niepełnym wymiarze godzin. Powodem niekoniecznie musi być niezadowolenie lub brak zainteresowania zawodem. Niemniej jednak ma to realny wpływ dla aptek. Pomimo stabilnej liczby zatrudnionych osób, każdy z pracowników pracuje przeciętnie mniej godzin i tym samym dostępność personelu maleje. Wówczas właściciel apteki może mieć problemy z obsadzeniem wszystkich zmian.

Braki kadrowe w brytyjskich aptekach a rosnące zapotrzebowanie na usługi

Apteki ogólnodostępne wciąż świadczą wysokiej jakości opiekę nad pacjentami. Jednak nie można przejść obojętnie wobec faktu, iż co roku wzrasta liczba realizowanych recept i dochodzi do rozszerzenia zakresu usług klinicznych świadczonych przez apteki. Ponadto wciąż rosną potrzeby zdrowotne społeczeństwa. Niestety uzupełnienie wakatów i utrzymanie dotychczasowej liczby etatów to nie wszystko. Dla utrzymania aktualnego, wysokiego poziomu jakości świadczonych usług konieczne są dodatkowe zasoby. Tym bardziej iż farmaceuci będą otrzymywali kolejne obowiązki, a zakres działalności aptek będzie systematycznie poszerzany.

Henry Gregg, dyrektor generalny National Pharmacy Association (NPA), zwraca uwagę na kilka kwestii, które mogą usprawnić funkcjonowanie aptek. Wskazuje tu na m.in. model hub-and-spoke. Wedle niego istnieje centralny punkt obsługujący wiele placówek (hub), a lokalne apteki (spokes) stanowią punkty kontaktu z pacjentami. Ponadto Gregg wymienia istotną rolę automatyzacji niektórych procesów, uprawnień farmaceutów do wystawiania i przedłużania recept czy większego zaangażowania technologii sztucznej inteligencji.

Autorzy raportu CPWDG dostrzegają w tych pomysłach realną szansę na poprawę efektywności pracy aptek i lepsze wykorzystanie kompetencji personelu np. ograniczając konieczność wykonywania niektórych powtarzalnych czynności. Nie jest to jednak sposób na wypełnienie rosnącej luki między zapotrzebowaniem a dostępnymi zasobami kadrowymi. Usprawnienie procesów nie rozwiązuje problemu zapewnienia odpowiedniej liczby pracowników do wykonywania niezbędnych (i coraz liczniejszych) obowiązków.

Starzenie się pracowników to dodatkowy problem

Raport CPWDG dostrzega też zagrożenie w aktualnej demografii. Około 7% farmaceutów i 9% techników farmaceutycznych pracujących w brytyjskich aptekach ogólnodostępnych ma co najmniej 60 lat. Ponadto, w niektórych regionach farmaceuci z tej grupy wiekowej stanowią blisko 20% całej grupy zawodowej. Taka sytuacja potęguje ryzyko kolejnych braków kadrowych w kolejnej dekadzie, ponieważ część personelu osiągnie wiek emerytalny.

Konieczna jest długofalowa strategia

CPWDG apeluje o konieczność opracowania długoterminowego planu kadrowego, który powinien koncentrować na całym systemie opieki zdrowotnej. Autorzy raportu zwrócili uwagę na pięć głównych obszarów:

Dopasowanie liczby pracowników do rzeczywistego zapotrzebowania
Planowanie kadr musi uwzględniać zarówno obecne potrzeby aptek, jak i przewidywane rozszerzenia zakresu ich usług. Dlatego też duża liczba studentów nie stanowi rozwiązania. Ważniejsze jest to, ilu absolwentów farmacji rozpocznie i utrzyma pracę w aptekach ogólnodostępnych.
Uwzględnienie zmian w sposobie pracy
Strategia musi brać pracę w niepełnym wymiarze godzin, elastyczne modele zatrudnienia i różnorodne ścieżki kariery. Całkowita liczba farmaceutów nie może być traktowana jako wskaźnik dostępności personelu do pełnoetatowej pracy w aptece.
Koordynacja polityki kadrowej całego NHS
Wzrost zatrudnienia w szpitalach i podstawowej opiece zdrowotnej nie powinno rzutować na kondycji pozostałych sektorach. Planowanie kadr musi uwzględniać wzajemne oddziaływanie poszczególnych części całego systemu.
Zatrzymanie pracowników i rozwój zawodowy
Konieczny jest podjęcie działań, które pozwolą na zwiększenie atrakcyjności pracy w aptece ogólnodostępnej, wspomogą rozwój kompetencji farmaceutów i umożliwią awansowanie.
Stabilne finansowanie usług i zatrudnienia
Finansowanie aptek ogólnodostępnych powinno zagwarantować realizację podstawowych obowiązków placówki oraz pozwolić na zatrudnienie dodatkowego personelu w celu świadczenia nowych usług.