Bisoprolol i metoprolol: na co, skutki uboczne, trening i doping

swiatsupli.pl 1 dzień temu

Bisoprolol i metoprolol to kardioselektywne beta-blokery wydawane na receptę: blokują głównie receptory beta-1 w sercu, przez co zwalniają tętno i obniżają ciśnienie krwi [1] [2] [3]. Według polskich charakterystyk produktów leczniczych bisoprolol stosuje się w nadciśnieniu tętniczym, chorobie wieńcowej z dławicą piersiową i przewlekłej niewydolności serca, a metoprolol także w zaburzeniach rytmu serca, po zawale serca i w profilaktyce migreny [1] [4] [2]. Często wywołują zmęczenie, zawroty i bóle głowy oraz zimne dłonie i stopy; wolne tętno (bradykardia) występuje z częstością zależną od preparatu i wskazania, a na treningu leki obniżają tętno także maksymalne, więc strefy tętna ze wzorów przestają pasować [1] [4] [2] [5]. W sporcie oba należą do klasy P1 listy antydopingowej 2026: są zabronione podczas zawodów w ośmiu wymienionych sportach, a w łucznictwie, strzelectwie i części sportów podwodnych także poza zawodami [6].

Świat Supli to sklep z suplementami diety: nie sprzedaje bisoprololu, metoprololu, innych leków ani substancji zabronionych w sporcie. Suplement nie zastępuje leku na serce ani nie służy do znoszenia jego wpływu na tętno. Możliwe interakcje zależą od składu preparatu, dlatego jego stosowanie uzgodnij z lekarzem lub farmaceutą. Produkty z naszej oferty pokazujemy w tym artykule tylko tam, gdzie odpowiadają potrzebie żywieniowej osoby, która trenuje. jeżeli przyjmujesz jeden z tych leków i masz niepokojące objawy, zacznij od sekcji o objawach alarmowych.

Spis treści

1. Bisoprolol i metoprolol: co to za leki i jak działają
2. Na co stosuje się bisoprolol i metoprolol
3. Bisoprolol a metoprolol: czym się różnią
4. Skutki uboczne bisoprololu i metoprololu
4.1. Cukrzyca, głodówka i maskowana hipoglikemia
5. Kto nie powinien przyjmować bisoprololu i metoprololu
5.1. Interakcje z lekami
5.2. Bisoprolol, metoprolol a alkohol
6. Bisoprolol i metoprolol a trening: tętno i wydolność
6.1. Pacjent, który trenuje: co ustalić z lekarzem
7. Czy można przerwać leczenie bisoprololem lub metoprololem
8. Bisoprolol i metoprolol a doping: status WADA 2026
9. Bisoprolol, metoprolol a suplementy: czego suplement nie zastąpi
9.1. Uzupełnianie diety: kiedy rozważyć suplement
9.2. Jak wybrać: podsumowanie
10. Objawy alarmowe: kiedy 112, kiedy pilnie do lekarza
11. Pytania i odpowiedzi o bisoprololu i metoprololu
11.1. Na co pomaga lek bisoprolol?
11.2. Czy bisoprolol jest bezpieczny?
11.3. Jakie są skutki uboczne bisoprololu?
11.4. Czy bisoprolol i Bisocard to to samo?
11.5. Bisoprolol czy metoprolol: czym się różnią?
11.6. Czy przy bisoprololu lub metoprololu można trenować?
11.7. Czy bisoprolol i metoprolol to doping?
12. Podsumowanie
13. Źródła

1. Bisoprolol i metoprolol: co to za leki i jak działają

Bisoprolol i metoprolol to leki beta-adrenolityczne wybiórcze, czyli kardioselektywne: w dawkach leczniczych blokują przede wszystkim receptory beta-1, przez które adrenalina i noradrenalina przyspieszają pracę serca i zwiększają siłę jego skurczu [1] [2]. Bisoprolol ma tylko niewielkie powinowactwo do receptorów beta-2 w oskrzelach i naczyniach [1], a metoprolol zmniejsza przyspieszenie pracy serca wywołane wysiłkiem fizycznym lub stresem [2].

Skutkiem jest wolniejsze tętno i niższe ciśnienie krwi [1]. Wybiórczość nie jest całkowita: oba leki wymagają ostrożności przy astmie i przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP, przewlekłym zawężeniu oskrzeli), a ciężka astma jest przeciwwskazaniem do bisoprololu i metoprololu w postaci Metocard [1] [7]. Nieselektywny propranolol blokuje także receptory beta-2; opisujemy go we wpisie propranolol: na co jest i jakie ma skutki uboczne. Przegląd całej grupy znajdziesz w tekście skutki uboczne beta-blokerów.

W Rejestrze Produktów Leczniczych bisoprolol występuje m.in. jako Concor, Concor Cor, Bisocard i Bibloc, a także w lekach złożonych z amlodypiną lub ramiprylem; metoprolol w postaci winianu m.in. jako Metocard i Metoprolol VP, a w postaci bursztynianu o przedłużonym uwalnianiu jako Betaloc ZOK i Beto ZK [3]. Na oznakowaniu opakowań Concor 5 i Betaloc ZOK 50 widnieje kategoria Rp, czyli lek wydawany na receptę [3]. W naszym sklepie kupisz wyłącznie żywność i suplementy diety, np. produkty z kategorii omega-3; kiedy mają sens przy leczeniu beta-blokerem i czego nie zastąpią, wyjaśniamy w module o uzupełnianiu diety.

2. Na co stosuje się bisoprolol i metoprolol

Oba leki stosuje się w nadciśnieniu tętniczym, dławicy piersiowej (bólu w klatce piersiowej z niedokrwienia serca) i przewlekłej niewydolności serca, a metoprolol ma dodatkowo wskazania w zaburzeniach rytmu, po zawale serca, w czynnościowym kołataniu serca i w profilaktyce migreny [1] [4] [2] [7]. Tabela zestawia wskazania z czterech polskich charakterystyk, m.in. charakterystyki produktu leczniczego Concor; o tym, czy i w jakiej dawce lek jest potrzebny, decyduje lekarz, dlatego dawek tu nie podajemy.

Wskazania bisoprololu i metoprololu według polskich charakterystyk produktów leczniczych Wskazanie Bisoprolol (Concor, Concor Cor) Metoprolol (Betaloc ZOK, Metocard)

Nadciśnienie tętnicze	tak (Concor) [1]	tak, w Betaloc ZOK także w celu zmniejszenia śmiertelności sercowo-naczyniowej [2]
Choroba wieńcowa, dławica piersiowa	tak (Concor) [1]	tak [2] [7]
Przewlekła niewydolność serca	tak, stabilna z obniżoną czynnością skurczową lewej komory (Concor Cor) [4]	tak, objawowa, jako uzupełnienie standardowego leczenia (Betaloc ZOK) [2]
Zaburzenia rytmu serca	brak w cytowanych charakterystykach	tak, m.in. częstoskurcz nadkomorowy i migotanie przedsionków [2] [7]
Po zawale serca	brak w cytowanych charakterystykach	tak, zapobieganie nagłemu zgonowi i ponownemu zawałowi [2]
Inne	brak w cytowanych charakterystykach	profilaktyka migreny, czynnościowe kołatanie serca (Betaloc ZOK); pomocniczo w nadczynności tarczycy (Metocard) [2] [7]

W niewydolności serca oba leki mają dane z dużych badań z randomizacją. W badaniu CIBIS II, opisanym w charakterystyce Concor Cor, u 2647 pacjentów z ciężką niewydolnością serca całkowita śmiertelność wyniosła 11,8% w grupie bisoprololu wobec 17,3% w grupie placebo, co oznacza względne zmniejszenie ryzyka o 34% [4]. W badaniu MERIT-HF z 1999 r. u 3991 pacjentów z niewydolnością serca śmiertelność wyniosła 7,2% na pacjento-rok przy metoprololu o przedłużonym uwalnianiu wobec 11,0% przy placebo, ryzyko względne 0,66 [8]. To wyniki u chorych z niewydolnością serca, których nie można przenieść na osoby zdrowe.

Charakterystyka produktu Concor nie wymienia lęku ani nerwicy wśród wskazań bisoprololu [1]; takie wskazanie ma w Polsce propranolol.

3. Bisoprolol a metoprolol: czym się różnią

Bisoprolol i metoprolol działają podobnie, ale różnią się czasem działania, drogą usuwania z organizmu i postaciami leku [1] [2].

Bisoprolol i metoprolol: porównanie według charakterystyk Concor i Betaloc ZOK Cecha Bisoprolol Metoprolol

Okres półtrwania (czas spadku stężenia o połowę)	10–12 godzin, działanie utrzymuje się ponad 24 godziny [1]	średnio około 3,5 godziny; tabletka Betaloc ZOK uwalnia lek w sposób ciągły przez około 20 godzin [2]
Usuwanie z organizmu	w połowie przez wątrobę, w połowie w postaci niezmienionej przez nerki [1]	głównie przez wątrobę, z udziałem izoenzymu CYP2D6 [2]
Interakcje przez metabolizm	ryfampicyna może nieznacznie skracać okres półtrwania [1]	leki hamujące CYP2D6, m.in. część leków przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych i przeciwhistaminowych, a także alkohol mogą zwiększać stężenie leku [2]
Postacie	tabletki powlekane, także w lekach złożonych [3]	winian w tabletkach o zwykłym uwalnianiu, bursztynian w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, roztwór do wstrzykiwań [3]
Kiedy pełne działanie	maksymalne działanie przeciwnadciśnieniowe na ogół po 2 tygodniach [1]	według NHS działa od pierwszego dnia, pełne działanie do tygodnia [9]

Z tabeli nie wynika, który lek jest lepszy. Według brytyjskiej służby zdrowia NHS metoprolol obniża ciśnienie podobnie jak inne beta-blokery [9], a wybór między nimi zależy od wskazania, chorób współistniejących i tolerancji leku, którą ocenia lekarz.

4. Skutki uboczne bisoprololu i metoprololu

Do częstych działań niepożądanych obu leków należą zawroty i bóle głowy, zmęczenie, uczucie zimna lub drętwienia kończyn i dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, biegunka lub zaparcia [1] [2] [10]. Częstość wolnego tętna (bradykardii) zależy od preparatu i wskazania: w charakterystyce Concor jest to działanie niezbyt częste, w charakterystyce Betaloc ZOK częste, a u pacjentów z niewydolnością serca leczonych produktem Concor Cor bardzo częste [1] [2] [4]. Przy bisoprololu zawroty głowy, bóle głowy i zmęczenie pojawiają się głównie na początku leczenia, są zwykle łagodne i ustępują w ciągu 1–2 tygodni [1]. Tabela zestawia wybrane działania niepożądane według częstości z charakterystyk Concor i Betaloc ZOK.

Wybrane działania niepożądane bisoprololu i metoprololu według częstości (charakterystyki Concor i Betaloc ZOK) Częstość Bisoprolol (Concor) [1] Metoprolol (Betaloc ZOK) [2]

Bardzo często (co najmniej 1 na 10 osób)	w niewydolności serca: bradykardia (Concor Cor) [4]	uczucie zmęczenia
Często (od 1 na 100 do mniej niż 1 na 10)	zawroty i bóle głowy, nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, uczucie zimna lub drętwienia kończyn, niedociśnienie, zmęczenie	bradykardia, zaburzenia przy zmianie pozycji ciała, zimne dłonie i stopy, kołatanie serca, zawroty i bóle głowy, nudności, ból brzucha, biegunka, zaparcia, duszność podczas wysiłku fizycznego
Niezbyt często (od 1 na 1000 do mniej niż 1 na 100)	bradykardia, zaburzenia przewodzenia w sercu, pogorszenie niewydolności serca, skurcz oskrzeli u osób z astmą lub POChP w wywiadzie, osłabienie i kurcze mięśni, zaburzenia snu, depresja	zaostrzenie niewydolności serca, kurcze mięśni, parestezje (mrowienie), zwiększenie masy ciała, depresja, senność lub bezsenność, koszmary senne, skurcz oskrzeli, wysypka, zwiększona potliwość
Rzadko (od 1 na 10 000 do mniej niż 1 na 1000)	omdlenie, zaburzenia erekcji, koszmary senne, omamy, zapalenie wątroby, reakcje nadwrażliwości ze świądem, wysypką i obrzękiem	zaburzenia rytmu serca, nerwowość, stany lękowe, zaburzenia sprawności seksualnej, wypadanie włosów, zaburzenia widzenia

Beta-blokery mogą wywoływać lub nasilać objawy łuszczycy, o czym osoby z łuszczycą powinny powiedzieć lekarzowi [1].

4.1. Cukrzyca, głodówka i maskowana hipoglikemia

Beta-blokery mogą maskować objawy hipoglikemii, czyli zbyt niskiego stężenia glukozy we krwi, zwłaszcza przyspieszone bicie serca i kołatanie [1] [2]. Charakterystyka Betaloc ZOK zaznacza, iż zawroty głowy i pocenie się mogą się utrzymywać, a pocenie choćby nasilać, oraz iż ryzyko ciężkiej hipoglikemii rośnie przy lekach z grupy pochodnych sulfonylomocznika [2]. Ostrożności wymaga też ścisła głodówka [1]. Osoba z cukrzycą, która trenuje, powinna ustalić z lekarzem, jak kontrolować glukozę przy wysiłku.

5. Kto nie powinien przyjmować bisoprololu i metoprololu

Bisoprololu i metoprololu nie stosuje się m.in. we wstrząsie kardiogennym, w niewyrównanej niewydolności serca, przy bloku przedsionkowo-komorowym drugiego lub trzeciego stopnia bez rozrusznika, w zespole chorego węzła zatokowego, przy objawowej bradykardii i niedociśnieniu oraz w ciężkich zaburzeniach krążenia obwodowego [1] [2] [7]. Charakterystyki wymieniają ponadto:

ciężką astmę oskrzelową (bisoprolol), a w przypadku Metocard także ciężką POChP [1] [7],
kwasicę metaboliczną i nieleczony guz chromochłonny nadnerczy [1] [2],
jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy innych niż inhibitory MAO-B (Metocard) [7],
nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki tabletki [1] [2].

Charakterystyka Concor nie zaleca stosowania w ciąży, chyba iż jest to bezwzględnie konieczne, ani karmienia piersią podczas leczenia [1]; decyzję podejmuje lekarz prowadzący.

5.1. Interakcje z lekami

Lekarz i farmaceuta powinni znać wszystkie przyjmowane leki, bo bisoprolol i metoprolol wchodzą w liczne interakcje; charakterystyki wymieniają m.in. [1] [2]:

werapamil i diltiazem, zwłaszcza podawane dożylnie: ryzyko znacznego niedociśnienia i bloku serca [1] [2],
klonidynę, leki przeciwarytmiczne, glikozydy naparstnicy i krople do oczu z beta-blokerem stosowane w jaskrze [1],
insulinę i doustne leki przeciwcukrzycowe: nasilenie działania obniżającego glukozę [1],
niesteroidowe leki przeciwzapalne, m.in. popularne leki przeciwbólowe: mogą osłabiać obniżanie ciśnienia [1],
w przypadku metoprololu leki wpływające na izoenzym CYP2D6 i ryfampicynę [2].

5.2. Bisoprolol, metoprolol a alkohol

Alkohol nasila spadek ciśnienia: według NHS zwiększa ryzyko niskiego ciśnienia przy bisoprololu i może nadmiernie obniżać ciśnienie przy metoprololu [10] [9], a według charakterystyki Betaloc ZOK może zwiększać stężenie metoprololu we krwi [2]. Po alkoholu, zwłaszcza na początku leczenia, może być zaburzona zdolność prowadzenia pojazdów [1]. Osoba, która pije dużo i regularnie, nie powinna nagle odstawiać alkoholu bez pomocy lekarza, bo przy uzależnieniu może to być bardzo niebezpieczne [11].

6. Bisoprolol i metoprolol a trening: tętno i wydolność

Bisoprolol i metoprolol zmniejszają przyspieszenie pracy serca podczas wysiłku [2] [1], a w badaniu u zdrowych mężczyzn bisoprolol obniżał tętno w spoczynku i przy maksymalnym obciążeniu [5]. Cytowane badania bisoprololu opisują odpowiedź organizmu na wysiłek [12] [13], natomiast poprawę wydolności po 15 tygodniach treningu wykazano przy innych beta-blokerach, atenololu i propranololu [14]; w cytowanych źródłach nie oceniano efektów treningu przy metoprololu. Charakterystyka Betaloc ZOK wymienia duszność podczas wysiłku fizycznego jako częste działanie niepożądane metoprololu [2]. Tabela pokazuje, co mierzyły badania wysiłkowe; dawki z tych badań są w opisach źródeł i nie są zaleceniem.

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Beta-blokery a wysiłek: badania i ich ograniczenia Źródło Kogo badano Wynik Ograniczenie

Wonisch i wsp. 2003 [5]	10 zdrowych mężczyzn, bisoprolol lub placebo przez 2 tygodnie	tętno niższe o 15 uderzeń na minutę w spoczynku i o 19 przy maksymalnym obciążeniu; pobór tlenu, moc i odczuwany wysiłek na progach bez istotnych różnic	mała grupa zdrowych mężczyzn
Vanhees i wsp. 2000 [13]	12 młodych zdrowych mężczyzn, bisoprolol, atenolol lub placebo przez 3 tygodnie	czas jazdy na cykloergometrze przy 70% maksymalnej mocy tlenowej krótszy o 19,4% przy bisoprololu w porównaniu z placebo	osoby bez nadciśnienia, krótki okres leczenia
Brion i wsp. 2000 [12]	96 aktywnych fizycznie osób z łagodnym lub umiarkowanym nadciśnieniem, bisoprolol albo nitrendypina przez 12 tygodni	nie wykazano istotnej zmiany czasu maksymalnego wysiłku, obciążenia ani odczuwanego wysiłku; maksymalne tętno 141 wobec 163 uderzeń na minutę	porównanie z innym lekiem, nie z placebo; 11 kobiet w grupie
Wilmore i wsp. 1985 [14]	47 zdrowych osób w wieku 17–34 lat, 15 tygodni treningu wytrzymałościowego	maksymalny pobór tlenu wzrósł we wszystkich grupach, przy kardioselektywnym atenololu bardziej niż przy nieselektywnym propranololu	inne beta-blokery niż bisoprolol i metoprolol
Díaz-Buschmann i wsp. 2014 [15]	pacjenci kardiologiczni z beta-blokerem i bez niego, test wysiłkowy z analizą gazów	przy beta-blokerze tętno docelowe ze wzorów często wypadało poza zakresem między progami wentylacyjnymi	jeden ośrodek, badanie przekrojowe

Główny wniosek praktyczny dotyczy stref tętna: liczone z tętna maksymalnego albo z rezerwy tętna są przy beta-blokerze mało dokładne, dlatego autorzy badania z 2003 r. proponują wyznaczanie intensywności na podstawie progów z testu wysiłkowego albo skali odczuwanego wysiłku (skali Borga, w której zmęczenie ocenia się w punktach) [5]. Bisoprolol skracał wysiłek wytrzymałościowy u młodych zdrowych mężczyzn [13], a u aktywnych osób z nadciśnieniem nie wykazano istotnej zmiany czasu maksymalnego wysiłku [12]; trening poprawiał wydolność przy atenololu i propranololu, ale tego wyniku nie można wprost przenieść na bisoprolol ani metoprolol [14]. Jak dbać o cholesterol poza lekami, opisujemy we wpisie dobry i zły cholesterol: normy i suplementy.

6.1. Pacjent, który trenuje: co ustalić z lekarzem

Osoba leczona bisoprololem lub metoprololem może trenować, ale intensywność wysiłku ustala lekarz prowadzący, najlepiej na podstawie testu wysiłkowego na leku [15]. Przed wizytą przygotuj odpowiedzi na pytania:

jaki rodzaj treningu planujesz (siłowy, wytrzymałościowy, interwałowy) i czy startujesz w zawodach objętych kontrolą antydopingową [6],
czy test wysiłkowy był wykonany na leku i jakie progi albo zakres odczuwanego wysiłku lekarz zaleca zamiast stref ze wzoru [5] [15],
czy masz cukrzycę albo stosujesz ścisłą dietę redukcyjną, bo lek może maskować objawy hipoglikemii [1] [2],
czy po rozpoczęciu leczenia pojawiły się duszność przy wysiłku lub zawroty głowy przy wstawaniu [2].

7. Czy można przerwać leczenie bisoprololem lub metoprololem

Leczenia nie przerywa się ani nie zmienia bez lekarza: nagłe odstawienie beta-blokera może przejściowo pogorszyć czynność serca, zwłaszcza w chorobie wieńcowej, a charakterystyka Betaloc ZOK wymienia nasilenie niewydolności serca oraz większe ryzyko zawału i nagłego zgonu [1] [2]. NHS podaje wprost, iż bisoprololu nie należy przestawać przyjmować bez rozmowy z lekarzem, bo choroba może się nasilić [10]. jeżeli lekarz zdecyduje o zakończeniu leczenia, dawkę zmniejsza się stopniowo, w przypadku Betaloc ZOK przez co najmniej dwa tygodnie, według schematu ustalonego przez lekarza [2]. jeżeli skutki uboczne Ci dokuczają, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą przed kolejną dawką.

Przed zabiegiem w znieczuleniu powiedz anestezjologowi o beta-blokerze; o ewentualnym przerwaniu leczenia decyduje lekarz [1].

8. Bisoprolol i metoprolol a doping: status WADA 2026

Bisoprolol i metoprolol są wymienione z nazwy w klasie P1 (beta-blokery) listy substancji i metod zabronionych 2026: w ośmiu wskazanych sportach są zabronione podczas zawodów, a w trzech z nich także poza zawodami [6]. Okres podczas zawodów zaczyna się co do zasady o 23:59 dnia poprzedzającego zawody, a wszystkie substancje klasy P1 są substancjami określonymi [6]. Klasy i zasady całej listy omawiamy we wpisie lista substancji zakazanych WADA 2026.

Klasa P1 listy antydopingowej 2026: sporty, w których bisoprolol i metoprolol są zabronione Sport (federacja) Podczas zawodów Poza zawodami

Bilard, wszystkie dyscypliny (WCBS)	zabronione	brak zakazu w klasie P1
Dart (WDF)	zabronione	brak zakazu w klasie P1
Golf (IGF)	zabronione	brak zakazu w klasie P1
Minigolf (WMF)	zabronione	brak zakazu w klasie P1
Sporty samochodowe (FIA)	zabronione	brak zakazu w klasie P1
Łucznictwo (WA)	zabronione	zabronione
Strzelectwo (ISSF, IPC)	zabronione	zabronione
Sporty podwodne (CMAS): nurkowanie swobodne, łowiectwo podwodne i podwodne strzelanie do celu	zabronione	zabronione

Źródło danych w tabeli: polskie tłumaczenie listy opublikowane przez Polską Agencję Antydopingową [6]. Kulturystyka, biegi czy kolarstwo nie są wymienione w klasie P1, co nie oznacza automatycznie, iż lek jest w nich dozwolony: zawodnik sprawdza przepisy swojej federacji i mówi lekarzowi o kontrolach antydopingowych. Powód zakazu jest fizjologiczny: w badaniu Kruse i wsp. z 1986 r. u 33 strzelców pistoletowych metoprolol poprawił wynik o 13,4% możliwej poprawy w porównaniu z placebo, a autorzy przypisali efekt zmniejszeniu drżenia rąk [16].

Zawodnik, który z powodów medycznych musi przyjmować beta-bloker w dyscyplinie i okresie objętym zakazem, występuje o wyłączenie dla celów terapeutycznych (TUE): zawodnik klasy krajowej do Polskiej Agencji Antydopingowej, a klasy międzynarodowej do swojej federacji międzynarodowej, co do zasady przed użyciem substancji lub wejściem w jej posiadanie; szczegóły podaje POLADA w pytaniach i odpowiedziach o TUE [17]. Jakie grupy substancji obejmuje kontrola i jakie są konsekwencje naruszeń, opisujemy we wpisie doping w sporcie: środki, kontrola i kary, a o drugiej grupie leków kardiologicznych z listy, zabronionej w każdym sporcie, piszemy w tekście dlaczego diuretyki są zakazane w sporcie.

9. Bisoprolol, metoprolol a suplementy: czego suplement nie zastąpi

Suplement diety nie zastępuje bisoprololu ani metoprololu, nie leczy nadciśnienia, choroby wieńcowej ani zaburzeń rytmu i nie służy do znoszenia wpływu leku na tętno. Możliwe interakcje zależą od składu preparatu. Rozporządzenie 432/2012 dopuszcza dla składników żywności wyłącznie oświadczenia o zwykłych funkcjach organizmu, a ich warunki dotyczą ilości składnika, nie konkretnego produktu [18]. Nowy suplement uzgodnij z lekarzem lub farmaceutą, a ogólne zasady łączenia preparatów zebraliśmy we wpisie jakich suplementów nie łączyć.

9.1. Uzupełnianie diety: kiedy rozważyć suplement

Poniższe produkty dobraliśmy do potrzeby żywieniowej osoby, która trenuje, a nie do choroby ani do leku: kwasy omega-3, gdy rzadko jesz tłuste ryby morskie, melatoninę, gdy zasypianie zajmuje dużo czasu, i odżywkę białkową, gdy posiłki nie pokrywają zapotrzebowania na białko przy regularnym treningu. Żaden z nich nie jest zamiennikiem leczenia; o źródłach omega-3 w diecie piszemy we wpisie kwasy omega w diecie. Pokazujemy produkty naszej marki Świat Supli, bo znamy ich skład i producenta. jeżeli przyjmujesz bisoprolol lub metoprolol, przed zakupem zapytaj lekarza lub farmaceutę.

Świat Supli Omega 3 180/120, 240 kapsułek

Według strony produktu 1 kapsułka zawiera 1000 mg oleju rybiego, w tym 180 mg EPA i 120 mg DHA (razem 300 mg EPA i DHA), oraz 3,75 mg witaminy E; opakowanie wystarcza na 240 dni.

Dla osób, które rzadko jedzą tłuste ryby morskie i chcą uzupełnić dietę w EPA i DHA; to wsparcie zwykłej pracy serca, a nie zamiennik ani uzupełnienie leczenia beta-blokerem. EPA i DHA przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca; korzystne działanie występuje przy spożyciu 250 mg EPA i DHA dziennie, a kapsułka dostarcza 300 mg [18].

Skład według strony produktu: olej rybi z sardeli peruwiańskich, otoczka kapsułki z żelatyny, glicerol, woda, witamina E; produkt może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, płatki owsiane, jaja i skorupiaki. Według informacji na stronie produktu nie stosować w ciąży; stosowanie w okresie karmienia piersią, u osób niepełnoletnich i przy przyjmowanych lekach uzgodnij z lekarzem, zwłaszcza przy lekach przeciwzakrzepowych.

Sprawdź skład i cenę

Świat Supli Melatonina, 90 kapsułek

Porcja 1 kapsułka dostarcza 1 mg melatoniny; producent zaleca 1 kapsułkę przed snem, więc opakowanie wystarcza na 90 dni.

Dla dorosłych, którym zasypianie zajmuje dużo czasu, na przykład przy nieregularnych porach snu. Melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie; korzystne działanie występuje w przypadku spożycia 1 mg melatoniny krótko przed pójściem spać [18]. To oświadczenie dotyczy zasypiania u osób zdrowych, a nie zaburzeń snu po leku ani lęku.

Dlaczego ta karta stoi w tym wpisie: beta-blokery hamują nocne wydzielanie melatoniny, a zaburzenia snu są wśród skutków ubocznych obu leków. W badaniu Scheera i wsp. z 2012 r., z randomizacją i placebo, wzięło udział 16 pacjentów z nadciśnieniem leczonych beta-blokerem (14 atenololem, 2 metoprololem); osoby przydzielone do melatoniny przyjmowały 2,5 mg przez 3 tygodnie (interwencja badawcza, nie zalecenie) i spały dłużej niż osoby z grupy placebo; osobnego wyniku dla metoprololu nie podano [19]. Granice tego wyniku: próba była mała, bisoprololu nie badano, a dawka z badania jest ponad dwukrotnie większa niż 1 mg w naszej kapsułce, więc nie przenosimy go na ten produkt. Czy melatonina ma u Ciebie sens przy leczeniu bisoprololem lub metoprololem, rozstrzyga lekarz.

Skład według strony produktu: melatonina, celuloza mikrokrystaliczna, otoczka kapsułki z żelatyny wołowej. Produkt może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, owies, jaja i skorupiaki. Według informacji na stronie produktu nie stosować w ciąży; stosowanie w okresie karmienia piersią, u osób niepełnoletnich i przy przyjmowanych lekach, w tym bisoprololu lub metoprololu, uzgodnij z lekarzem. jeżeli kłopoty ze snem realizowane są tygodniami albo zaczęły się po nowym leku, zgłoś się do lekarza zamiast przedłużać stosowanie suplementu.

Sprawdź skład i cenę

Świat Supli WPC Premium 80, 700 g

Porcja 30 g proszku dostarcza 23,1 g białka i 117 kcal (wartości z tabeli na stronie produktu dla smaku truskawkowego; w innych smakach zawartość białka może różnić się o około 2%); opakowanie wystarcza na około 23 porcje.

Dla osób trenujących, które nie pokrywają zapotrzebowania na białko samymi posiłkami. Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w jej utrzymaniu; te oświadczenia dotyczą żywności, która jest co najmniej źródłem białka, a w tej odżywce białko daje około 79% energii [18]. Odżywka nie służy do zmiany tętna na treningu ani do znoszenia działania beta-blokera.

Zawiera mleko i soję (lecytyna sojowa w składzie); według producenta może zawierać śladowe ilości jaja (lizozym). Producent podaje, iż produktu nie powinny stosować kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stosowanie u osób niepełnoletnich, przy chorobach nerek i przyjmowanych lekach uzgodnij z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

Suplement diety nie zastąpi zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia. Porcje i składy według stron produktów w dniu odczytu 3.10.2026.

9.2. Jak wybrać: podsumowanie

Zacznij od potrzeby, nie od leku: przy rzadkim jedzeniu ryb kwasy omega-3, przy długim zasypianiu melatonina 1 mg, przy niedoborze białka w diecie osoby trenującej odżywka białkowa. Inne preparaty wspierające zasypianie są w kategorii dobry sen, a inne odżywki, także bez laktozy i roślinne, znajdziesz w kategorii odżywki białkowe, a pory przyjmowania poszczególnych składników zestawiliśmy we wpisie kiedy brać suplementy.

10. Objawy alarmowe: kiedy 112, kiedy pilnie do lekarza

Przy wymienionych niżej objawach zagrożenia życia dzwoń pod 112. Pozostałe sytuacje wymagają kontaktu z lekarzem w podanym terminie. Dotyczy to osób przyjmujących bisoprolol lub metoprolol z każdego powodu, także podczas treningu.

nagły ból lub ucisk w klatce piersiowej, który nie mija, ból promieniujący do ręki, szyi, żuchwy, brzucha lub pleców albo ból w klatce z potami, nudnościami, zawrotami głowy lub dusznością: natychmiast dzwoń pod 112 [20],
nagła duszność, świszczący oddech albo napad astmy: natychmiast dzwoń pod 112; beta-blokery mogą wywołać skurcz oskrzeli u osób z astmą lub POChP [1],
obrzęk ust, języka lub gardła, trudność w oddychaniu lub połykaniu, nagłe splątanie albo zasłabnięcie (możliwa anafilaksja, czyli ciężka reakcja alergiczna): użyj autowstrzykiwacza z adrenaliną, jeżeli osoba go ma, i natychmiast dzwoń pod 112 [21]; powiedz ratownikom o beta-blokerze, bo leczenie adrenaliną może dać słabszy skutek niż zwykle [1],
kołatanie serca, które nie mija, albo kołatanie z bólem w klatce piersiowej, dusznością lub omdleniem: natychmiast dzwoń pod 112 [22],
omdlenie podczas wysiłku lub w pozycji leżącej, omdlenie z drgawkami, trudnościami z mową lub ruchem albo brak powrotu przytomności w ciągu minuty: natychmiast dzwoń pod 112 [23],
osoba nieprzytomna: dzwoń pod 112 i oceń oddech; jeżeli oddycha prawidłowo, ułóż ją w pozycji bocznej i do przyjazdu pomocy sprawdzaj oddech, a jeżeli nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową według wskazówek dyspozytora [24],
przyjęcie większej ilości leku niż zalecona: przy wolnym tętnie, zawrotach głowy, duszności lub omdleniu natychmiast dzwoń pod 112, bo przedawkowanie objawia się m.in. bradykardią, niedociśnieniem, skurczem oskrzeli i ostrą niewydolnością serca [1]; bez objawów także potrzebna jest natychmiastowa ocena lekarska: nie czekaj, aż objawy się pojawią, tylko bez zwłoki zgłoś się na szpitalny oddział ratunkowy (SOR), który przyjmuje m.in. osoby z zatruciem lekami, najlepiej z opakowaniem leku i bez samodzielnego prowadzenia samochodu [10] [25],
u osób z cukrzycą i osób długo niejedzących: pocenie się, drżenie, głód, splątanie lub senność mogą oznaczać hipoglikemię, której beta-bloker nie pozwala rozpoznać po biciu serca [2]; osobie przytomnej, która bezpiecznie połyka, podaj gwałtownie wchłaniany cukier, np. małą szklankę soku owocowego, i sprawdź glukozę po 10–15 minutach; jeżeli wynik przez cały czas jest niższy niż 4 mmol/l (około 72 mg/dl), podaj ponownie gwałtownie wchłaniany cukier i sprawdź glukozę po kolejnych 10 minutach, a po poprawie zjedz przekąskę lub posiłek, który dłużej utrzyma stężenie glukozy, np. kanapkę; osobie nieprzytomnej lub niereagującej prawidłowo nie podawaj nic doustnie i dzwoń pod 112 [26]; przy drgawkach zabezpiecz głowę i otoczenie, niczego nie wkładaj do ust, a po ich ustaniu oceń oddech: osobę oddychającą prawidłowo ułóż na boku, przy nieprawidłowym oddechu rozpocznij resuscytację według instrukcji dyspozytora [27] [24],
zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz albo ból brzucha z nudnościami (możliwe zapalenie wątroby): pilnie skontaktuj się z lekarzem tego samego dnia [10] [28],
narastająca duszność, obrzęki kostek lub nóg albo nasilenie objawów niewydolności serca: pilnie skontaktuj się z lekarzem tego samego dnia [10] [1],
bardzo wolne tętno z osłabieniem albo zawroty głowy przy wstawaniu, które nie mijają: skontaktuj się z lekarzem przed kolejną dawką [2],
obniżenie nastroju lub depresja w trakcie leczenia: zgłoś lekarzowi [1]; przy bezpośrednim zagrożeniu życia albo zamiarze zrobienia sobie krzywdy dzwoń pod 112 [29],
osoby dorosłe w kryzysie emocjonalnym, bez bezpośredniego zagrożenia życia, mogą uzyskać wsparcie pod całodobowym numerem 116 123 [29].

11. Pytania i odpowiedzi o bisoprololu i metoprololu

11.1. Na co pomaga lek bisoprolol?

Bisoprolol stosuje się w nadciśnieniu tętniczym, chorobie wieńcowej z dławicą piersiową oraz w stabilnej przewlekłej niewydolności serca z obniżoną czynnością skurczową lewej komory [1] [4]. O wskazaniu i dawce decyduje lekarz.

11.2. Czy bisoprolol jest bezpieczny?

Leczenie bisoprololem jest zwykle długotrwałe, a w niewydolności serca badanie CIBIS II wykazało mniejszą śmiertelność niż przy placebo [4]. Nie wolno go stosować m.in. przy objawowej bradykardii, niedociśnieniu, ciężkiej astmie i niewyrównanej niewydolności serca, a leczenia nie przerywa się nagle [1].

11.3. Jakie są skutki uboczne bisoprololu?

Często występują zawroty i bóle głowy, zmęczenie, uczucie zimna lub drętwienia kończyn, niedociśnienie oraz nudności, biegunka lub zaparcia [1].

11.4. Czy bisoprolol i Bisocard to to samo?

Bisocard zawiera fumaran bisoprololu, tak jak Concor i Bibloc: to ta sama substancja czynna pod różnymi nazwami handlowymi [3]. O zamianie preparatu decyduje lekarz lub farmaceuta.

11.5. Bisoprolol czy metoprolol: czym się różnią?

Bisoprolol ma dłuższy okres półtrwania niż metoprolol (10–12 godzin), ale czas działania zależy też od postaci preparatu: Betaloc ZOK o przedłużonym uwalnianiu zapewnia działanie przez 24 godziny [2]. Bisoprolol i jest usuwany po połowie przez wątrobę i nerki, a metoprolol ma krótszy okres półtrwania, jest metabolizowany przez izoenzym CYP2D6 i występuje także w postaci o przedłużonym uwalnianiu [1] [2]. Wyboru dokonuje lekarz.

11.6. Czy przy bisoprololu lub metoprololu można trenować?

Tak, jeżeli lekarz nie zaleci inaczej, ale tętno w czasie wysiłku będzie niższe niż przed leczeniem, więc strefy tętna ze wzorów przestają pasować [5]. Intensywność ustal z lekarzem, najlepiej na podstawie testu wysiłkowego na leku [15].

11.7. Czy bisoprolol i metoprolol to doping?

Oba są w klasie P1 listy 2026: zabronione podczas zawodów w bilardzie, darcie, golfie, minigolfie i sportach samochodowych, a w łucznictwie, strzelectwie i wskazanych sportach podwodnych także poza zawodami [6]. Zawodnik leczony beta-blokerem w tych dyscyplinach potrzebuje wyłączenia dla celów terapeutycznych, uzyskanego co do zasady przed użyciem leku [17].

12. Podsumowanie

Bisoprolol i metoprolol to kardioselektywne beta-blokery na receptę, które zwalniają tętno i obniżają ciśnienie [1] [2] [3].
Bisoprolol ma wskazania w nadciśnieniu, chorobie wieńcowej i niewydolności serca, a metoprolol dodatkowo w zaburzeniach rytmu, po zawale i w profilaktyce migreny [1] [4] [2].
Częste działania niepożądane to zmęczenie, zawroty i bóle głowy, zimne kończyny i dolegliwości żołądkowo-jelitowe, a częstość bradykardii zależy od preparatu i wskazania; u osób z cukrzycą leki mogą maskować hipoglikemię [1] [2].
Na treningu tętno jest niższe także przy maksymalnym wysiłku, więc intensywność lepiej ustalać z lekarzem na podstawie testu wysiłkowego lub skali odczuwanego wysiłku [5] [15].
W sporcie oba leki należą do klasy P1 listy 2026 i są zabronione w ośmiu wskazanych sportach, w trzech z nich także poza zawodami [6].

13. Źródła

Charakterystyka Produktu Leczniczego Concor 5 i Concor 10, tabletki powlekane (Bisoprololi fumaras), Merck Sp. z o.o., data zatwierdzenia lub zmiany tekstu 6.11.2020 (dokument urzędowy z Rejestru Produktów Leczniczych: wskazania, przeciwwskazania, ostrzeżenia, w tym maskowanie objawów hipoglikemii i nagłe przerwanie leczenia, interakcje, ciąża i karmienie piersią, działania niepożądane z częstościami, przedawkowanie, wybiórczość wobec receptorów beta-1, okres półtrwania 10–12 godzin i wydalanie w połowie przez wątrobę, w połowie przez nerki; ograniczenie: dokument opisuje leczenie pod kontrolą lekarza). rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl, ChPL Concor 5. Dostęp: 3.10.2026.
Charakterystyka Produktu Leczniczego Betaloc ZOK 25, 50 i 100, tabletki o przedłużonym uwalnianiu (Metoprololi succinas), data zatwierdzenia lub zmiany tekstu 07/2026 (wskazania, przeciwwskazania, ostrzeżenia, w tym stopniowe odstawianie przez co najmniej dwa tygodnie i ryzyko po nagłym odstawieniu, maskowanie hipoglikemii, metabolizm przez izoenzym CYP2D6 i interakcje, alkohol zwiększający stężenie metoprololu, działania niepożądane z częstościami, w tym uczucie zmęczenia bardzo często i duszność podczas wysiłku fizycznego często, okres półtrwania około 3,5 godziny i uwalnianie z tabletki przez około 20 godzin, opis działania w nadciśnieniu, dławicy i niewydolności serca; ograniczenie: dokument opisuje leczenie pod kontrolą lekarza, część częstości dotyczy postaci winianu). rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl, ChPL Betaloc ZOK 50. Dostęp: 3.10.2026.
Rejestr Produktów Leczniczych, Centrum e-Zdrowia. Wyszukiwanie po nazwach substancji Bisoprololi fumaras, Metoprololi tartras i Metoprololi succinas oraz oznakowanie opakowań, odczyt 3.10.2026 (przykładowe produkty z bisoprololem: Concor, Concor Cor, Bisocard, Bibloc, także leki złożone z amlodypiną lub ramiprylem; z winianem metoprololu: Metocard, Metoprolol VP, Metoprolol Medreg, Betaloc w roztworze do wstrzykiwań; z bursztynianem metoprololu: Betaloc ZOK, Beto ZK; kategoria dostępności w punkcie 14 oznakowania: Rp, lek wydawany na receptę, odczytana dla Concor 5 i Betaloc ZOK 50; ograniczenie: lista przykładowa, stan rejestru może się zmienić). rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl, wyszukiwanie: Bisoprololi fumaras.; oznakowanie opakowania Concor 5.; oznakowanie opakowania Betaloc ZOK 50. Dostęp: 3.10.2026.
Charakterystyka Produktu Leczniczego Concor Cor 1,25; 2,5; 3,75; 5; 7,5 i 10 mg, tabletki powlekane (Bisoprololi fumaras), Merck Sp. z o.o., data zatwierdzenia lub zmiany tekstu 6.11.2020 (wskazanie: stabilna przewlekła niewydolność serca z zaburzoną czynnością skurczową lewej komory; leczenie rozpoczynane od fazy dostosowania dawki pod kontrolą lekarza; działania niepożądane w niewydolności serca, w tym bradykardia bardzo często; streszczenie badania CIBIS II: 2647 pacjentów z niewydolnością serca klasy III lub IV według NYHA i frakcją wyrzutową poniżej 35%, całkowita śmiertelność 11,8% w grupie bisoprololu wobec 17,3% w grupie placebo, względne zmniejszenie o 34%; mniej nagłych zgonów, 3,6% wobec 6,3%, i hospitalizacji z powodu niewydolności serca, 12% wobec 17,6%; ograniczenie: opis badania w charakterystyce, nie pełny tekst publikacji). rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl, ChPL Concor Cor. Dostęp: 3.10.2026.
Wonisch M., Hofmann P., Fruhwald F.M., Kraxner W., Hödl R., Pokan R., Klein W. Influence of beta-blocker use on percentage of target heart rate exercise prescription. European Journal of Cardiovascular Prevention and Rehabilitation 2003;10(4):296–301 (próba krzyżowa z podwójnie ślepą próbą: 10 zdrowych mężczyzn, placebo albo bisoprolol 5 mg na dobę przez 2 tygodnie jako interwencja badawcza, nie zalecenie; test wysiłkowy do wyczerpania; tętno niższe o 15 uderzeń na minutę w spoczynku, o 19 na progu tlenowym, o 22 na progu beztlenowym i o 19 przy maksymalnym obciążeniu; bez istotnych różnic w poborze tlenu, mocy i odczuwanym wysiłku na progach; autorzy uznali procent tętna maksymalnego i rezerwy tętna za metody o ograniczonej dokładności przy beta-blokerach; ograniczenie: mała grupa zdrowych mężczyzn). europepmc.org/article/MED/14555886. Dostęp: 3.10.2026.
Polska Agencja Antydopingowa. Lista substancji i metod zabronionych 2026, polskie tłumaczenie listy Światowej Agencji Antydopingowej obowiązującej od 1.01.2026 (wiążąca jest wersja angielska). Klasa P1 beta-blokery: zabronione wyłącznie podczas zawodów w bilardzie, darcie, golfie, minigolfie i sportach samochodowych, a w łucznictwie, strzelectwie oraz w sportach podwodnych (nurkowanie swobodne, łowiectwo podwodne, podwodne strzelanie do celu) także poza zawodami; wykaz obejmuje m.in. bisoprolol i metoprolol; wszystkie substancje klasy są substancjami określonymi; okres podczas zawodów zaczyna się co do zasady o 23:59 dnia poprzedzającego zawody. antydoping.pl, 2026_Lista-zabroniona.pdf. Dostęp: 2.10.2026.
Charakterystyka Produktu Leczniczego Metocard 50 mg i 100 mg, tabletki (Metoprololi tartras), Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A., pierwsze pozwolenie 21.01.1988, przedłużenie 15.12.2008 (wskazania: nadciśnienie tętnicze, dławica piersiowa, zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza częstoskurcz nadkomorowy, pomocniczo w nadczynności tarczycy, wczesne leczenie po ostrej fazie zawału; przeciwwskazania, m.in. objawowa bradykardia zatokowa poniżej 50 uderzeń na minutę, niedociśnienie ze skurczowym ciśnieniem poniżej 90 mm Hg, ciężka astma oskrzelowa lub przewlekła obturacyjna choroba płuc; ograniczenie: dokument urzędowy, nie badanie). rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl, ChPL Metocard 50. Dostęp: 3.10.2026.
MERIT-HF Study Group. Effect of metoprolol CR/XL in chronic heart failure: Metoprolol CR/XL Randomised Intervention Trial in Congestive Heart Failure (MERIT-HF). Lancet 1999;353(9169):2001–2007 (badanie z randomizacją, podwójnie ślepe, z placebo: 3991 pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca klasy II–IV według NYHA i frakcją wyrzutową 40% lub mniej, metoprolol CR/XL raz na dobę z dawką zwiększaną przez 8 tygodni jako interwencja badawcza, nie zalecenie; średnia obserwacja 1 rok, badanie przerwane wcześniej; śmiertelność 7,2% wobec 11,0% na pacjento-rok, ryzyko względne 0,66; mniej nagłych zgonów i zgonów z powodu nasilenia niewydolności serca; ograniczenie: krótka obserwacja, populacja z niewydolnością serca, nie osoby zdrowe). europepmc.org/article/MED/10376614. Dostęp: 3.10.2026.
NHS. Common questions about metoprolol (informacja dla pacjentów: metoprolol zwalnia pracę serca; zaczyna działać tego samego dnia, pełne działanie do tygodnia; alkohol może nasilać spadek ciśnienia; spadek popędu lub zaburzenia erekcji zgłaszane przez część osób, bez wystarczających dowodów, iż wywołuje je lek; przegląd strony 20.01.2026; informacja brytyjska). nhs.uk, Common questions about metoprolol. Dostęp: 3.10.2026.
NHS (National Health Service, Wielka Brytania). Bisoprolol (informacja o leku dla pacjentów: lek z grupy beta-blokerów dostępny wyłącznie na receptę, stosowany w nadciśnieniu, dławicy i niewydolności serca; częste działania niepożądane: bóle głowy, zmęczenie i osłabienie, zimne lub drętwiejące dłonie i stopy, niskie ciśnienie z zawrotami głowy, nudności lub wymioty, biegunka lub zaparcie; poważne: reakcja alergiczna, zapalenie wątroby z ciemnym moczem lub zażółceniem skóry i oczu, problemy z oddychaniem, nietypowe bicie serca, nasilenie objawów sercowych; alkohol zwiększa ryzyko niskiego ciśnienia; leku nie przerywa się bez rozmowy z lekarzem; po przyjęciu większej dawki niż przepisana potrzebna jest pilna ocena medyczna przez telefoniczną służbę NHS 111, także bez objawów; przegląd strony 8.01.2026; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Bisoprolol. Dostęp: 3.10.2026.
NHS. Alcohol-use disorder (informacja dla pacjentów: objawy odstawienia alkoholu; nagłe zaprzestanie picia przy uzależnieniu może być bardzo niebezpieczne, przy objawach odstawienia trzeba uzyskać pomoc medyczną przed próbą zaprzestania picia; przegląd strony 24.04.2026; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Alcohol-use disorder. Dostęp: 2.10.2026.
Brion R., Carré F., Verdier J.C., Poncelet P., Douard H., Page E., Amoretti R., Gauthier J., Ducardonnet A., Gressin V., Dubanchet A. Comparative effects of bisoprolol and nitrendipine on exercise capacity in hypertensive patients with regular physical activity. Journal of Cardiovascular Pharmacology 2000;35(1):78–83 (badanie z randomizacją, podwójnie ślepe: 96 aktywnych fizycznie osób z łagodnym lub umiarkowanym nadciśnieniem w wieku 18–65 lat, bisoprolol 10 mg albo nitrendypina 20 mg na dobę przez 12 tygodni jako interwencje badawcze, nie zalecenia; nie wykazano istotnej zmiany czasu maksymalnego wysiłku, maksymalnego obciążenia ani odczuwanego wysiłku w skali Borga; maksymalne tętno podczas wysiłku 141 wobec 163 uderzeń na minutę; ograniczenie: 12 tygodni obserwacji, tylko 11 kobiet w badanej grupie, porównanie z innym lekiem zamiast placebo). europepmc.org/article/MED/10630736. Dostęp: 3.10.2026.
Vanhees L., Defoor J.G., Schepers D., Lijnen P., Peeters B.Y., Lacante P.H., Fagard R.H. Effect of bisoprolol and atenolol on endurance exercise capacity in healthy men. Journal of Hypertension 2000;18(1):35–43 (próba krzyżowa z podwójnie ślepą próbą: 12 młodych zdrowych mężczyzn, placebo, atenolol 100 mg albo bisoprolol 10 mg na dobę przez 3 tygodnie jako interwencje badawcze, nie zalecenia; czas wysiłku na cykloergometrze przy 70% maksymalnej mocy tlenowej krótszy o 19,4% przy bisoprololu i o 29,8% przy atenololu w porównaniu z placebo, bez istotnej różnicy między lekami; ograniczenie: mała grupa zdrowych osób bez nadciśnienia). europepmc.org/article/MED/10678541. Dostęp: 3.10.2026.
Wilmore J.H., Ewy G.A., Freund B.J., Hartzell A.A., Jilka S.M., Joyner M.J., Todd C.A., Kinzer S.M., Pepin E.B. Cardiorespiratory alterations consequent to endurance exercise training during chronic beta-adrenergic blockade with atenolol and propranolol. The American Journal of Cardiology 1985;55(10):142D–148D (47 zdrowych osób w wieku 17–34 lat przydzielonych losowo do placebo, propranololu albo kardioselektywnego atenololu jako interwencji badawczych, nie zaleceń; 15 tygodni treningu wytrzymałościowego; maksymalny pobór tlenu i czas wysiłku wzrosły we wszystkich grupach, w grupie atenololu istotnie bardziej niż w grupie propranololu; ograniczenie: osoby zdrowe, inne beta-blokery niż bisoprolol i metoprolol). europepmc.org/article/MED/3993546. Dostęp: 2.10.2026.
Díaz-Buschmann I., Jaureguizar K.V., Calero M.J., Aquino R.S. Programming exercise intensity in patients on beta-blocker treatment: the importance of choosing an appropriate method. European Journal of Preventive Cardiology 2014;21(12):1474–1480 (badanie obserwacyjne u pacjentów kardiologicznych, w analizie 102 osoby przyjmujące beta-bloker i 39 bez leków zwalniających serce; maksymalny test wysiłkowy z analizą gazów: przy beta-blokerze niższe obciążenie maksymalne, tętno spoczynkowe, szczytowe i na progach wentylacyjnych; tętno docelowe wyliczane ze wzorów często wypadało poniżej pierwszego albo powyżej drugiego progu; autorzy zalecają intensywność między progami wentylacyjnymi i inne progi tętna dla osób z beta-blokerem; ograniczenie: jeden ośrodek, badanie przekrojowe). europepmc.org/article/MED/23918838. Dostęp: 3.10.2026.
Kruse P., Ladefoged J., Nielsen U., Paulev P.E., Sørensen J.P. beta-Blockade used in precision sports: effect on pistol shooting performance. Journal of Applied Physiology 1986;61(2):417–420 (podwójnie ślepa próba krzyżowa z placebo u 33 strzelców pistoletowych: metoprolol jako interwencja badawcza, nie zalecenie, poprawił wynik o 13,4% możliwej poprawy; poprawa wyraźniejsza u zawodników o wyższych umiejętnościach; efekt przypisany zmniejszeniu drżenia rąk; ograniczenie: jedna dyscyplina, badanie z lat 80.). europepmc.org/article/MED/2875053. Dostęp: 2.10.2026.
Polska Agencja Antydopingowa. Pytania i odpowiedzi: wyłączenia dla celów terapeutycznych (TUE): kto i gdzie składa wniosek, zgoda co do zasady przed użyciem substancji lub wejściem w jej posiadanie, warunki TUE z mocą wsteczną; strona bez daty aktualizacji. antydoping.pl/kontrole/pytania-i-odpowiedzi. Dostęp: 2.10.2026.
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci, Dz.U. UE L 136 z 25.05.2012, s. 1 (załącznik: kwas eikozapentaenowy i kwas dokozaheksaenowy (EPA i DHA) przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca, korzystne działanie występuje w przypadku spożycia 250 mg EPA i DHA dziennie; białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej, dla żywności będącej co najmniej źródłem białka, czyli takiej, w której białko dostarcza co najmniej 12% wartości energetycznej; oświadczenia dotyczą składników i warunków ich spożycia, nie konkretnego produktu, i nie dotyczą leczenia chorób). eur-lex.europa.eu, rozporządzenie 432/2012. Dostęp: 2.10.2026.
Scheer F.A., Morris C.J., Garcia J.I., Smales C., Kelly E.E., Marks J., Malhotra A., Shea S.A. Repeated melatonin supplementation improves sleep in hypertensive patients treated with beta-blockers: a randomized controlled trial. Sleep 2012;35(10):1395–1402 (badanie z randomizacją, podwójnie ślepe, z placebo: 16 pacjentów z nadciśnieniem w wieku 45–64 lat leczonych beta-blokerem (14 atenololem, 2 metoprololem), przydzielonych losowo do melatoniny albo placebo; 2,5 mg melatoniny na noc przez 3 tygodnie jako interwencja badawcza, nie zalecenie; całkowity czas snu dłuższy o 36 minut i wyższa wydajność snu w polisomnografii; mała próba, bez pacjentów leczonych bisoprololem). europepmc.org/article/MED/23024438; pełny tekst: PMC3443766. Dostęp: 3.10.2026.
NHS. Chest pain (informacja dla pacjentów, przegląd strony 8.08.2023: wezwanie pogotowia przy nagłym bólu lub dyskomforcie w klatce piersiowej, który nie mija, przy bólu promieniującym do ręki, szyi, żuchwy, brzucha lub pleców albo przy bólu w klatce z potami, nudnościami, zawrotami głowy lub dusznością; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Chest pain. Dostęp: 3.10.2026.
NHS (National Health Service, Wielka Brytania). Anaphylaxis (informacja dla pacjentów: obrzęk gardła i języka, trudności w oddychaniu i połykaniu, splątanie, utrata przytomności; użycie autowstrzykiwacza z adrenaliną, jeżeli osoba go ma, i wezwanie pogotowia; przegląd strony 21.06.2023; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Anaphylaxis. Dostęp: 2.10.2026.
NHS. Heart palpitations (informacja dla pacjentów, przegląd strony 17.03.2026: wezwanie pogotowia, gdy kołatanie serca nie ustępuje albo towarzyszy mu ból w klatce piersiowej, duszność lub omdlenie; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Heart palpitations. Dostęp: 2.10.2026.
NHS. Fainting (informacja dla pacjentów: natychmiastowe wezwanie pomocy, gdy osoba nie oddycha, nie odzyskuje przytomności w ciągu minuty, nie wraca w pełni do sprawności, ma trudności z mową lub ruchem, ból w klatce piersiowej, kołatanie lub nierówne bicie serca, drgawki, doznała poważnego urazu albo zemdlała podczas wysiłku lub w pozycji leżącej; przegląd strony 17.08.2026; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk/symptoms/fainting. Dostęp: 2.10.2026.
St John Ambulance. How to put someone in the recovery position (instrukcja pierwszej pomocy: pozycja boczna u osoby niereagującej, która oddycha prawidłowo; przy braku prawidłowego oddechu wezwanie pomocy i natychmiastowa resuscytacja; przegląd kliniczny 28.04.2025; instrukcja brytyjska, w Polsce numer alarmowy to 112). sja.org.uk, recovery position. Dostęp: 2.10.2026.
Narodowy Fundusz Zdrowia. Poradnik pacjenta: kiedy zgłosić się do szpitalnego oddziału ratunkowego (publikacja 21.12.2023: SOR w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego wymagającym natychmiastowej diagnostyki i leczenia, m.in. przy zatruciach lekami, środkami chemicznymi lub gazami; nocna i świąteczna opieka zdrowotna przy łagodnych objawach w dni powszednie od 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w weekendy i święta). nfz.gov.pl, kiedy zgłosić się do SOR. Dostęp: 3.10.2026.
NHS. Low blood sugar (hypoglycaemia) (informacja dla pacjentów: objawy; u osoby przytomnej gwałtownie wchłaniany cukier, np. mała szklanka soku, kontrola glukozy po 10–15 minutach, przy wyniku poniżej 4 mmol/l ponowne podanie cukru i kontrola po 10 minutach, po poprawie przekąska lub posiłek, np. kanapka; u osoby nieprzytomnej nic doustnie, pozycja boczna, glukagon, jeżeli jest dostępny, wezwanie pomocy; przegląd strony 3.08.2023; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk/conditions/low-blood-sugar-hypoglycaemia. Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. What to do if someone has a seizure (fit) (informacja dla pacjentów, przegląd strony 19.12.2023: podczas drgawek osłonić głowę, niczego nie wkładać do ust, po ustaniu drgawek ułożyć osobę na boku; wezwanie pogotowia m.in. przy pierwszym napadzie, napadzie dłuższym niż 5 minut i braku powrotu przytomności; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, What to do if someone has a seizure (fit). Dostęp: 3.10.2026.
NHS. Jaundice (informacja dla pacjentów, przegląd strony 22.01.2024: zażółcenie skóry lub białek oczu, któremu mogą towarzyszyć świąd, ciemniejszy mocz i jaśniejszy stolec, wymaga pilnej wizyty u lekarza; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Jaundice. Dostęp: 2.10.2026.
Ministerstwo Zdrowia. Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną? (w nagłej sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia numer alarmowy 112; całodobowy telefon 116 123 dla osób dorosłych przeżywających kryzys emocjonalny; publikacja 5.12.2024). gov.pl/web/zdrowie, pomoc psychologiczna i psychiatryczna. Dostęp: 2.10.2026.