Bezpieczeństwo zdrowotne kobiet a likwidacja oddziałów położniczych – posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Praw Pacjenta

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, Rzecznika Praw Pacjenta, Rzecznika Praw Dziecka, środowisk medycznych oraz organizacji społecznych działających na rzecz praw kobiet i pacjentek. Posiedzeniu przewodniczyła poseł Katarzyna Sójka. Wśród organizacji społecznych głos zabrały m.in. Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Fundacja Matecznik.

Zamykanie porodówek a bezpieczeństwo kobiet

Głównym tematem dyskusji była pogarszająca się dostępność opieki okołoporodowej wynikająca z likwidacji kolejnych oddziałów położniczych. Tylko w styczniu działalność zakończyło kilkanaście porodówek, co rodzi poważne pytania o bezpieczeństwo kobiet w ciąży, rodzących i w połogu – zwłaszcza w mniejszych miejscowościach.

Ministerstwo Zdrowia przedstawiło jako rozwiązanie tymczasowe model polegający na:

• zapewnieniu obecności położnej przy Szpitalnym Oddziale Ratunkowym,

• zabezpieczeniu transportu karetką z ratownikiem medycznym.

Stanowisko Fundacji Rodzić po Ludzku

Fundacja Rodzić po Ludzku podkreśliła, iż rozumie konieczność zmian organizacyjnych w systemie opieki okołoporodowej, wynikających m.in. ze zmian demograficznych. Jednocześnie zwróciliśmy uwagę, iż proponowane w tej chwili rozwiązania mają charakter doraźny i nie mogą stanowić docelowej odpowiedzi systemowej.

Zabezpieczenie SOR-ów obecnością położnej nie zapewnia kobietom realnego poczucia bezpieczeństwa ani opieki zgodnej ze Standardami Opieki Okołoporodowej. Brakuje również rzetelnej oceny bezpieczeństwa przed decyzjami o likwidacji oddziałów położniczych.

Zwróciliśmy uwagę na niedostateczny obowiązek informacyjny wobec pacjentek. Kobiety muszą wiedzieć:

• gdzie mają się zgłosić po zamknięciu porodówki,

• kto udzieli im pomocy,

• jakie świadczenia są dla nich dostępne.

Brak tych informacji oznacza przenoszenie odpowiedzialności systemowej na pacjentki i naruszenie ich praw.

Potrzeba dialogu i rozwiązań systemowych

Podczas posiedzenia podkreśliliśmy konieczność pilnego rozpoczęcia dialogu z udziałem Ministerstwa Zdrowia, NFZ, środowisk medycznych, ekspertów oraz organizacji pacjenckich. Celem powinno być wypracowanie spójnego, docelowego modelu opieki okołoporodowej, opartego na aktualnych mapach potrzeb zdrowotnych, odpowiednio wycenionego i odpowiadającego na realne potrzeby kobiet.

Fundacja Rodzić po Ludzku przedstawiła alternatywne propozycje systemowe, w tym:

• większe wykorzystanie kompetencji położnych,

• model ciągłej opieki położnej oraz położnej koordynującej,

• refundację porodów domowych,

• wprowadzenie bonu porodowego,

• rozwój izb i centrów porodowych jako realnej alternatywy dla zamykanych oddziałów.

Co dalej?

Przedstawione przez Ministerstwo Zdrowia rozwiązanie ma charakter dobrowolny dla szpitali. NFZ przeznacza na ten cel ponad 3 mln zł rocznie na placówkę. W najbliższym czasie najważniejsze będzie ustalenie, ile podmiotów faktycznie przystąpi do programu oraz czy odpowie on na rzeczywiste potrzeby kobiet.

Fundacja Rodzić po Ludzku będzie uważnie monitorować dalsze decyzje i działania w tym obszarze. Mamy nadzieję, iż posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Praw Pacjenta stanie się początkiem realnej, systemowej debaty o bezpieczeństwie kobiet i noworodków – a nie jedynie reakcją na kolejne kryzysy.