Od 18 miesięcy do dwóch lat może minąć od decyzji o przeniesieniu produkcji leku do Polski do momentu, gdy lek będzie faktycznie wytwarzany w kraju. Dlatego bezpieczeństwa lekowego nie da się budować doraźnie – wymaga ono długofalowych decyzji, stabilnych warunków inwestowania i rozwiązań, które będą realizowane bez zakłóceń.
Podczas X Kongresu Wizja Zdrowia Joanna Drewla, Dyrektor Generalna Servier Polska, zwracała uwagę, iż uwzględnienie bezpieczeństwa lekowego w założeniach Polityki Lekowej Państwa na lata 2027–2032 to istotny sygnał dla branży. Równie istotne będzie jednak stworzenie i dotrzymanie warunków, które zachęcą firmy do długofalowych inwestycji i lokowania produkcji w Polsce.
Bezpieczeństwo lekowe znalazło się wśród celów Polityki Lekowej Państwa na lata 2027–2032. Dlaczego jest to tak istotny kierunek?
Bezpieczeństwo lekowe to jeden z kluczowych elementów bezpieczeństwa państwa. Pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie i rosnące napięcia geopolityczne pokazały, iż stabilny dostęp do leków jest istotnym elementem odporności państwa na kryzysy.
Dlatego uznanie bezpieczeństwa lekowego za cel strategiczny należy traktować jako krok we adekwatnym kierunku. najważniejsze będzie jednak to, jakie działania pójdą za tą deklaracją. jeżeli mówimy o polityce długofalowej, powinna ona prowadzić do rozwiązań, które również mają długofalowy charakter. W przemyśle farmaceutycznym nie da się gwałtownie uruchomić produkcji ani z dnia na dzień zmienić łańcucha dostaw. Potrzebujemy planowania z odpowiednim wyprzedzeniem, stabilnych zasad i współpracy między sektorem publicznym a biznesem.
Co jest najważniejsze z perspektywy firmy, która rozważa inwestycje w Polsce?
Przede wszystkim stabilne prawo i przewidywalność. Inwestycje w produkcję farmaceutyczną wymagają znacznych nakładów, a ich realizacja zajmuje czas. o ile dziś podejmujemy decyzję o przeniesieniu produkcji leku do Polski, może minąć od 18 miesięcy do dwóch lat, zanim lek będzie faktycznie wytwarzany w naszym warszawskim zakładzie.
Dlatego strategiczna polityka państwa powinna tworzyć warunki sprzyjające inwestycjom realizowanym w perspektywie wielu lat. Zmiany legislacyjne czy interpretacyjne utrudniają takie planowanie – mogą wpływać na decyzje o tym, gdzie produkcja będzie rozwijana i gdzie zostanie ulokowany kapitał.
Z każdym rokiem inwestycje są coraz większym wyzwaniem z uwagi na coraz bardziej nieprzewidywalne warunki geopolityczne, ale też rosnące w zatrważającym tempie koszty produkcji farmaceutycznej. Konsekwencje wzrastających cen ropy czy energii elektrycznej widzimy na co dzień w sklepach czy usługach, z których korzystamy, natomiast ceny leków są na tym samym poziomie przez cały okres obowiązywania decyzji refundacyjnej.
Musimy pamiętać, iż ta sama dyskusja o samowystarczalności produkcyjnej odbywa się w każdym europejskim kraju. Niejako konkurujemy ze sobą w tym zakresie, dlatego tym większe znaczenie ma ocena środowiska inwestycyjnego – również w kontekście stabilności, przewidywalności i zachęt.
Jaką rolę odgrywają zachęty inwestycyjne, w tym listy G1 i G2?
Zachęty inwestycyjne odgrywają istotną rolę w decyzjach dotyczących lokowania produkcji i nowych inwestycji. W przypadku międzynarodowych grup farmaceutycznych są one jednym z czynników wpływających na wybór kraju, w którym rozwijane będą zdolności produkcyjne.
Doświadczenia firmy Servier pokazują, iż odpowiednio zaprojektowane rozwiązania mogą wzmacniać atrakcyjność Polski jako miejsca do inwestowania. Dzięki nim możliwe było ulokowanie w naszym kraju produkcji od substancji czynnej, blisko 100 proc. refundowanego portfolio aptecznego Servier dostępnego dla polskich pacjentów. Dziś leki te mają status Polskiego Leku, powstają w warszawskim zakładzie Servier-Anpharm z wykorzystaniem substancji czynnych pochodzących z państw Unii Europejskiej. To wymiar realnych działań, które podejmujemy jako firma w odpowiedzi na coraz bardziej rosnącą potrzebę budowania bezpieczeństwa lekowego naszego kraju.
Jaką rolę w budowaniu bezpieczeństwa lekowego odgrywają inwestycje i kooperacja europejska?
Bezpieczeństwo lekowe nie jest dziś wyłącznie wyzwaniem krajowym. Jako część wspólnego rynku europejskiego potrzebujemy zarówno rozwoju strategicznych zdolności produkcyjnych w Polsce, jak i silnej współpracy między państwami członkowskimi.
Konkurencyjność sektora farmaceutycznego wymaga równoczesnego wzmacniania dostępu pacjentów do skutecznych terapii, wspierania innowacji oraz rozwijania umiejętności ich wytwarzania w Polsce i Unii Europejskiej. Dlatego tak ważne są inwestycje w produkcję, badania kliniczne i transfer technologii.
W tym kierunku zmierzają również inicjatywy unijne, takie jak Critical Medicines Act, których celem jest wzmacnianie odporności łańcuchów dostaw i wspieranie strategicznych projektów produkcyjnych. To szansa, którą Polska powinna aktywnie wykorzystywać, budując swoją pozycję jako miejsca do prowadzenia badań, produkcji i rozwoju nowoczesnych terapii.
Co powinno się zmienić, aby Polska mogła skuteczniej przyciągać kolejne inwestycje farmaceutyczne?
Potrzebujemy stabilnego otoczenia regulacyjnego oraz mechanizmów, które uwzględniają długoterminowy charakter inwestycji farmaceutycznych. Ważna jest również kooperacja między różnymi obszarami administracji, ponieważ decyzje dotyczące lokalizacji fabryk i rozwoju produkcji mają nie tylko wymiar zdrowotny, ale także gospodarczy i finansowy.
Warto także patrzeć na inwestycje szerzej niż tylko przez pryzmat liczby wytwarzanych opakowań. Rozwój produkcji oznacza miejsca pracy, kompetencje, transfer technologii i wzmacnianie pozycji Polski w europejskim łańcuchu dostaw, a także poprawę bilansu handlowego. W przypadku Servier łączne inwestycje Grupy w Polsce sięgają blisko 1 mld zł. Warszawska fabryka jest jednym z pięciu strategicznych zakładów produkcyjnych Grupy, a jej produkty trafiają zarówno do polskich pacjentów, jak i na rynki zagraniczne.
Jakiej zmiany w podejściu do bezpieczeństwa lekowego potrzebujemy w najbliższych latach?
Przede wszystkim przejścia od deklaracji do długofalowego działania. Strategia jest potrzebna, ale jej znaczenie zależy od tego, czy będzie przekładała się na stabilne rozwiązania i decyzje inwestycyjne.
Bezpieczeństwo lekowe warto postrzegać nie jako reakcję na kolejny kryzys, ale jako proces wymagający konsekwencji, inwestycji i współpracy. Efekty takich działań są często widoczne dopiero po latach, ale właśnie one decydują o odporności systemu w momentach największej próby.
Warto pamiętać, iż za bezpieczeństwem lekowym stoją konkretni pacjenci, którzy potrzebują ciągłości leczenia. Dla nich liczy się nie tylko to, czy lek jest dostępny dzisiaj, ale również to, czy będzie dostępny za miesiąc, rok i w kolejnych latach. Dlatego wzmacnianie krajowej produkcji, stabilne warunki inwestowania i kooperacja europejska powinny być traktowane jako elementy jednego, długofalowego podejścia do bezpieczeństwa pacjentów.
Pacjent w centrum systemu
Choć debata o bezpieczeństwie lekowym często dotyczy inwestycji, geopolityki i polityki przemysłowej, jej najważniejszym beneficjentem pozostaje pacjent.
Skuteczny system ochrony zdrowia wymaga nie tylko nowoczesnych terapii, ale również pewności, iż będą one dostępne wtedy, gdy są potrzebne. Ma to szczególne znaczenie dla chorujących przewlekle.
Ostatecznie bowiem o skuteczności strategii lekowej nie zdecydują wyłącznie dokumenty i deklaracje, ale konkretne inwestycje oraz zdolność Europy do utrzymania produkcji leków i substancji czynnych na własnym terytorium. W świecie rosnących napięć geopolitycznych może to okazać się jednym z najważniejszych warunków zapewnienia pacjentom ciągłości terapii.
fot. Servier Polska
