Polskie Towarzystwo Onkologiczne i Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej stanowczo ostrzegają przed stosowaniem testów “onkopierwiastków” w praktyce klinicznej. Eksperci podkreślają, iż nie ma dowodów potwierdzających, iż badania te umożliwiają wczesne wykrycie nowotworów lub pomoc w ocenie zaawansowania choroby.
Towarzystwa naukowe polskich onkologów opublikowały swoje stanowisko w związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej informacjami na temat tzw. badań onkopierwiastków, prezentowanych jako metoda wykrywania lub monitorowania chorób nowotworowych. PTO i PTOK informują, iż w tej chwili brak jest wiarygodnych danych naukowych uzasadniających wykonywanie tego typu badań zarówno u osób zdrowych jak i z rozpoznanym nowotworem. Dostępne publikacje dotyczące oznaczania wybranych pierwiastków w kontekście chorób nowotworowych mają charakter pojedynczych doniesień obserwacyjnych, często opartych na małych grupach chorych, bez odpowiednich grup kontrolnych i bez potwierdzenia w badaniach prospektywnych. Tego rodzaju obserwacje nie stanowią podstawy do formułowania zaleceń diagnostycznych, prognostycznych ani do monitorowania skuteczności leczenia onkologicznego.
Towarzystwa podkreślają, że:
- nie ma dowodów naukowych potwierdzających, iż badania tzw. onkopierwiastków umożliwiają wczesne wykrycie nowotworu u osób bez objawów;
- nie wykazano, aby tego typu badania miały wartość w ocenie zaawansowania choroby, odpowiedzi na leczenie lub ryzyka nawrotu u pacjentów z rozpoznanym nowotworem;
- brak standaryzacji metod oraz jednoznacznych norm referencyjnych uniemożliwia wiarygodną interpretację wyników;
- wyniki fałszywie dodatnie mogą prowadzić do niepotrzebnego lęku, dalszych badań i procedur diagnostycznych;
- wyniki fałszywie ujemne mogą dawać pacjentom złudne poczucie bezpieczeństwa lub fałszywą nadzieję, wpływając negatywnie na podejmowanie decyzji terapeutycznych.
Jak podkreślają onkolodzy, w tej chwili żadne polskie ani międzynarodowe towarzystwo naukowe nie rekomenduje wykonywania badań tzw. onkopierwiastków ani jako metody profilaktyki nowotworów, ani jako elementu diagnostyki czy monitorowania leczenia onkologicznego. Brakuje dowodów, iż takie postępowanie poprawia rokowanie lub jakość opieki nad pacjentami. Konieczne są dalsze badania wartości oznaczeń „onkopierwiastków”, aby mogły być ewentualnie uwzględnione w wytycznych postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach.
PTO i PTOK podkreślają, iż diagnostyka i monitorowanie chorób nowotworowych powinny opierać się wyłącznie na metodach o udowodnionej skuteczności, zgodnych z aktualnymi wytycznymi naukowymi. Wszelkie badania dodatkowe u pacjentów onkologicznych powinny być zlecane indywidualnie przez lekarza prowadzącego i interpretowane w kontekście pełnego obrazu klinicznego. Jednocześnie apelują do pacjentów o ostrożność wobec badań i ofert, które nie mają potwierdzenia w rzetelnych badaniach naukowych, oraz o omawianie wszelkich wątpliwości diagnostycznych z zespołem leczących lekarzy.
