Nowa wersja projektu została opublikowana 20 marca na stronie Rządowego Centrum Legislacji. To odpowiedź na liczne uwagi zgłaszane w trakcie konsultacji publicznych, w których środowisko aptekarskie jednoznacznie sprzeciwiało się traktowaniu aptek jak standardowych punktów handlowych objętych systemem zwrotu opakowań.
Wyraźne wyłączenie w projekcie ustawy
W aktualnym brzmieniu projektu znalazł się przepis (art. 133 ust. 8), który wprost wyłącza apteki, punkty apteczne oraz hurtownie farmaceutyczne z obowiązku uczestniczenia w systemie kaucyjnym w zakresie przyjmowania pustych opakowań oraz zwracania kaucji klientom. Oznacza to odejście od wcześniejszych założeń, zgodnie z którymi część aptek musiałaby realizować te obowiązki w sposób obligatoryjny.
Zmiana ta ma fundamentalne znaczenie dla organizacji pracy aptek, które – zgodnie z argumentacją zgłaszaną w konsultacjach – pełnią przede wszystkim funkcję placówek ochrony zdrowia, a nie klasycznych punktów sprzedaży detalicznej.
Co przewidywały dotychczasowe regulacje?
Zgodnie z w tej chwili obowiązującymi przepisami, od 1 października 2025 r. apteki o powierzchni sprzedażowej przekraczającej 200 m² miały zostać objęte obowiązkowym udziałem w systemie kaucyjnym. W praktyce oznaczałoby to konieczność podpisania umowy z operatorem systemu, pobierania kaucji od klientów oraz jej późniejszego rozliczania.
Apteki mniejsze mogły przystępować do systemu dobrowolnie – w zakresie zwrotu kaucji oraz prowadzenia punktów zbiórki opakowań. Jednocześnie ciążył na nich obowiązek przyjmowania szklanych opakowań wielokrotnego użytku w sytuacji, gdy same oferują produkty w tego typu opakowaniach, przede wszystkim suplementy diety lub inne produkty spożywcze.
Apteki kontra system kaucyjny
Od momentu ogłoszenia tych założeń rozwiązania te spotykały się z ostrą krytyką środowiska farmaceutycznego. Gdy w sierpniu 2025 r. rozpoczęły się konsultacje publiczne projektu ustawy (UC 100), Ministerstwo Klimatu i Środowiska otrzymało liczne stanowiska sprzeciwu.
Przeciwko włączaniu aptek do systemu kaucyjnego występowali zarówno indywidualni farmaceuci, jak i instytucje reprezentujące zawód. Naczelna Izba Aptekarska wskazywała, iż obowiązki związane ze zbieraniem odpadów opakowaniowych pozostają w sprzeczności z przepisami regulującymi funkcjonowanie aptek, w tym z Prawem farmaceutycznym oraz aktami wykonawczymi dotyczącymi warunków lokalowych i organizacyjnych aptek.
Samorząd aptekarski podkreślał również brak jasnych regulacji dotyczących prowadzenia ewidencji systemu kaucyjnego w aptece oraz jej relacji do obowiązkowej dokumentacji obrotu produktami leczniczymi.
Głos GIF i Ministerstwa Zdrowia
W toku konsultacji swoje stanowisko przedstawił także Główny Inspektor Farmaceutyczny. GIF zwracał uwagę, iż apteki nie są „typowymi” jednostkami handlowymi, ale elementem systemu ochrony zdrowia. Nakładanie na nie dodatkowych obowiązków niezwiązanych bezpośrednio z ich podstawową rolą mogłoby prowadzić do problemów z zachowaniem reżimu sanitarnego oraz utrudniać realizację usług zdrowotnych.
Istotny był również głos Ministerstwa Zdrowia, które jednoznacznie zaapelowało o wyłączenie aptek i hurtowni farmaceutycznych z systemu kaucyjnego. Resort zdrowia wskazywał, iż projektowane przepisy prowadziłyby do nieuzasadnionego zwiększenia obciążeń organizacyjnych oraz budziły wątpliwości co do zgodności z regulacjami dotyczącymi bezpiecznego obrotu lekami.
To jeszcze nie koniec procesu
Choć opublikowany 20 marca projekt stanowi istotny sygnał dla rynku, nie oznacza jeszcze wejścia zmian w życie. Projekt ustawy musi przejść pełną ścieżkę legislacyjną – od Stałego Komitetu Rady Ministrów, przez Sejm i Senat, aż po podpis Prezydenta.
Na tym etapie można jednak mówić o wyraźnym wycofaniu się ustawodawcy z koncepcji obejmowania aptek systemem kaucyjnym, która od początku wzbudzała poważne kontrowersje.
Źródło: RCL
