A co jeżeli leczymy depresję… która nigdy nie była depresją? I szkodzimy jeszcze bardziej???
Coraz częściej mam do czynienia z „wypaleniem neuroróżnorodnym”, które jest niczym innym jak przewlekłym, maskowanym przeciążeniem i traumą systemową.
Gdy mózg neuroatypowy funkcjonuje w świecie zaprojektowanym przez i dla neurotypowych, każdego dnia doświadcza przebodźcowania, mikroagresji społecznych i konieczności ciągłego maskowania (ukrywania swoich objawów, by dostosować się do normy). To tak, jakbyś przez całe życie chodził w za małych o dwa rozmiary butach i słyszał od otoczenia, iż przecież wystarczy „chcieć”, żeby iść szybciej.
Wypalenie neuróżnorodne (autistic/ADHD burnout) różni się od klasycznej depresji kilkoma kluczowymi elementami:
Utratą zdolności adaptacyjnych: To nie jest spadek nastroju znikąd. To moment, w którym zasoby energetyczne układu nerwowego wyczerpują się całkowicie. Człowiek traci umiejętności, które wcześniej „dowoził” – nagle ma problem z podstawową samoobsługą, mówieniem, pracą czy wyjściem do sklepu.
Katastrofalnym przebodźcowaniem sensorycznym i psychicznym: Każdy dźwięk, jasne światło czy wymaganie społeczne staje się fizycznym bólem.
Błędną diagnozą, która kaleczy: Zamiast zrozumienia i zdjęcia presji, pacjent słyszy, iż ma „oporną na leczenie depresję”. Zwiększa się dawki leków, proponuje nurt terapii, który jeszcze bardziej zagania do kąta (np. wymagający behawioralnego dostosowania), a poczucie winy rośnie. Człowiek zaczyna wierzyć, iż jest z nim coś fundamentalnie „zepsutego”.
Leczenie tego stanu nie polega na „wciskaniu” kolejnych pigułek na siłę, ale na radykalnym zdjęciu maski, odciążeniu układu nerwowego i akceptacji własnej neurologii. To proces żałoby po latach życia w niezgodzie ze sobą.
Co więcej – leczenie farmakoterapeutyczne i terapeutyczne jak w depresji jest w stanie wyrządzić krzywdę!
Moja przyjaciółka, która ma neuroróżnorodne dziecko i sama odnalazła swoją neuroatypowość nazwała dzisiejsze społeczeństwo „agresywnym szablonem”. Ja bym wręcz nazwał to tresurą w skrajnie szkodliwych okolicznościach – cyfrowych, miejskich, systemowych.
Gabor Mate powiedział: „Choroba w tym społeczeństwie, fizyczna lub psychiczna, nie jest czymś nienormalnym. To normalna reakcja na nienormalną kulturę.”
Jeśli czujesz, iż dotyka Cię to osobiście lub opiekujesz się, pracujesz z kimś, kto przez lata był „leczony nie na to, co trzeba” – wiedz jedno:
Twoje zmęczenie nie jest lenistwem, a Twój opór przed tradycyjnymi metodami nie jest brakiem współpracy. To Twój układ nerwowy rozpaczliwie krzyczy o ratunek i zatrzymanie.
