Blisko 2,4 tys. Polek usłyszało w 2023 roku diagnozę raka szyjki macicy. Wśród nich było 172 Małopolanki. 4 marca obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Świadomości HPV – moment, który ma przypominać, iż wiele nowotworów można skutecznie ograniczyć dzięki profilaktyce.
HPV – wirus, który dotyczy kobiet i mężczyzn
HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, przenosi się głównie drogą płciową. Zdecydowana większość osób aktywnych seksualnie ma z nim kontakt w ciągu życia. W wielu przypadkach zakażenie przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie. Problem pojawia się wtedy, gdy infekcja utrzymuje się długo – może prowadzić do rozwoju nowotworów.
HPV odpowiada nie tylko za raka szyjki macicy, ale także nowotwory odbytu, sromu, pochwy, prącia, a także głowy i szyi.
Dane Krajowego Rejestru Nowotworów pokazują, iż w 2023 roku raka prącia rozpoznano u 275 mężczyzn w Polsce, w tym u 19 mieszkańców Małopolski. Nowotwór odbytu wykryto u 376 osób w kraju – 33 w naszym regionie.
Szczepienia – najskuteczniejsza profilaktyka
Najlepszą ochroną przed zakażeniem HPV są szczepienia. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje program powszechnych szczepień dla dzieci w wieku 9–14 lat. Rodzice mogą wybrać szczepionkę dwuwalentną lub dziewięciowalentną. Pełny schemat obejmuje dwie dawki.
– Międzynarodowy Dzień Świadomości HPV to dobry moment, by podjąć decyzję o szczepieniu dziecka i zainwestować w jego zdrową przyszłość – podkreśla Elżbieta Fryźlewicz-Chrapisińska, dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Krakowie.
Nastolatki w wieku 14–18 lat mogą bezpłatnie zaszczepić się preparatem dwuwalentnym z listy bezpłatnych leków dla dzieci – po wcześniejszej konsultacji z lekarzem i realizacji recepty w aptece.
Dorośli po 18. roku życia mają możliwość skorzystania z 50-procentowej refundacji szczepionki. W wielu aptekach szczepienie może wykonać farmaceuta, a koszt podania preparatu pokrywa NFZ.
Według danych Centrum e-Zdrowia w Małopolsce przeciw HPV zaszczepiło się już blisko 73 tys. osób z roczników 2006–2016 – 44,4 tys. dziewczynek i 28,4 tys. chłopców. Najwyższy odsetek zaszczepionych odnotowano w Krakowie oraz powiatach krakowskim, chrzanowskim i wielickim.
Nowoczesne badania profilaktyczne bez skierowania
Drugim filarem zapobiegania rakowi szyjki macicy są regularne badania. Od ubiegłego roku program profilaktyki obejmuje nowoczesną ścieżkę diagnostyczną opartą na teście HPV HR z genotypowaniem. W razie potrzeby wykonywana jest cytologia na podłożu płynnym.
Program skierowany jest do kobiet w wieku 25–64 lat. jeżeli wynik testu HPV jest negatywny, kolejne badanie wystarczy wykonać po pięciu latach. W przypadku wyniku pozytywnego z tej samej próbki wykonywana jest dodatkowa cytologia.
Badania są bezpłatne i nie wymagają skierowania. Wystarczy umówić wizytę w poradni ginekologicznej współpracującej z NFZ lub u wybranej położnej POZ. Rejestracja możliwa jest również przez Internetowe Konto Pacjenta oraz aplikację mojeIKP.
Profilaktyka to realna szansa na ograniczenie liczby zachorowań. 4 marca to data symboliczna – ale decyzję o szczepieniu czy badaniu można podjąć w każdej chwili.
