Jak mindfulness pomaga pacjentom onkologicznym?

W obliczu diagnozy choroby nowotworowej pacjenci często zmagają się nie tylko z fizycznymi objawami i skutkami ubocznymi leczenia, ale także z ogromnym stresem, lękiem, depresją oraz natrętnymi myślami o przyszłości. Coraz więcej badań naukowych wskazuje, iż mindfulness (uważność) – praktyka bycia w pełni obecnym w teraźniejszości – może poprawić jakość życia pacjentów onkologicznych, wspierać ich zdrowie psychiczne i fizyczne oraz pomagać w radzeniu sobie z bólem i zmęczeniem.

Na czym polega mindfulnes, jak zacząć treningi i gdzie szukać warsztatów dla pacjentów onkologicznych? Zapraszamy do Poradnika.

Czym jest mindfulness?

Mindfulness to świadome kierowanie uwagi na teraźniejszość, bez oceniania i osądzania. Polega na obserwowaniu myśli, emocji i wrażeń z ciekawością i akceptacją. Nie jest to ucieczka od problemów, ale zmiana sposobu ich przeżywania. Najpopularniejszą formą jest mindfulness-based stress reduction (MBSR) – program redukcji stresu oparty na uważności, opracowany przez Jona Kabat-Zinna.

Ewa Dąbrowska, jedna z współtwórczyń Fundacji Portus Vitae i Przystani – miejsca harmonii ciała i umysłu przy Dąbrowskiego 81, tak mówi o uważności w trakcie choroby onkologicznej:

– Moja przyjaciółka Paulina zachorowała na raka 2020 roku. Wszyscy próbowaliśmy jej pomóc uśmiechem, dobrym słowem, przywożeniem jedzenia czy sprawianiem małych przyjemności. W trakcie jej choroby skończyłam kurs nauczycielski mindfulness i zrozumiałam jak oddech i bycie w teraźniejszości może jej pomóc. Wiele rozmawiałyśmy o tym, iż przeszłości nie zmienimy, przyszłości nie znamy, możemy być tu i teraz.

Uważność w walce z rakiem – korzyści dla pacjentów onkologicznych

Badania pokazują, iż regularna praktyka mindfulness przynosi wymierne efekty:

• Redukcja stresu, lęku i depresji – pacjenci po praktykach uważności zgłaszają znaczące obniżenie poziomu kortyzolu (hormonu stresu), co przekłada się na lepszy nastrój i mniejsze ryzyko depresji. Programy MBSR pomagają zwłaszcza w radzeniu sobie z lękiem przed nawrotem choroby.
• Łagodzenie objawów fizycznych – uważność zmniejsza nasilenie bólu, zmęczenia, nudności po chemioterapii oraz problemów ze snem. choćby krótkie sesje mindful breathing (uważnego oddychania) mogą gwałtownie zmniejszyć odczuwanie bólu.
• Wsparcie układu odpornościowego – praktyki mindfulness przyspieszają regenerację komórek odpornościowych po leczeniu, co jest najważniejsze w terapii przeciwnowotworowej. Redukcja przewlekłego stresu zmniejsza stan zapalny w organizmie.
• Poprawa jakości życia – pacjenci onkologiczni lepiej radzą sobie z codziennymi czynnościami, odczuwają większą kontrolę nad swoim życiem i budują pozytywne emocje, takie jak wdzięczność i spokój.

Organizacje takie jak American Society of Clinical Oncology czy Society for Integrative Oncology uznają mindfulness za wartościowe uzupełnienie standardowego leczenia.

Amerykańskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ASCO) oficjalnie zaleca zajęcia oparte na uważności – takie jak medytacja, świadomy ruch oraz redukcja stresu oparta na uważności – jako poparte dowodami naukowymi, niefarmakologiczne metody leczenia lęku, depresji i zmęczenia u osób dorosłych w trakcie i po zakończeniu leczenia nowotworowego.

Mindfulness – dlaczego bycie w teraźniejszości jest tak ważne?

Diagnoza raka często uruchamia „tryb przetrwania”: umysł pędzi w przyszłość („Co jeżeli nowotwór wróci?”) lub wraca do przeszłości („Dlaczego ja?”). Takie myślenie potęguje cierpienie i wyczerpuje zasoby psychiczne.

Uważność uczy zatrzymania się w „tu i teraz”. Dzięki temu pacjent może:

• Docenić małe euforii codzienności,
• Lepiej znosić trudne procedury medyczne,
• Unikać spirali negatywnych myśli,
• Odzyskać poczucie sprawczości – choćby gdy ciało jest osłabione.

Bycie obecnym nie oznacza ignorowania przyszłości, ale budowanie siły, by stawić jej czoła z mniejszym lękiem.

Rola oddechu – „kotwica” w chaosie

Oddech jest najprostszym i najpotężniejszym narzędziem mindfulness. W sytuacjach stresowych oddychamy płytko i szybko, co nasila lęk. Świadome, głębokie oddychanie aktywuje układ nerwowy przywspółczulny („odpoczynek i regeneracja”), obniża tętno i ciśnienie krwi.

Proste ćwiczenie mindful breathing (można robić kilka razy dziennie, choćby 5–20 minut):

1. Usiądź lub połóż się wygodnie.
2. Zamknij oczy i skieruj uwagę na oddech.
3. Obserwuj, jak powietrze wpływa przez nos, wypełnia brzuch i klatkę piersiową.
4. Przy wydechu powoli wypuszczaj powietrze, rozluźniając ciało.
5. Gdy myśli odpływają – delikatnie wracaj do oddechu.

Trening mindfulness – jak zacząć?

Nie potrzeba specjalnego sprzętu ani godzin wolnego czasu. Wystarczy zacząć od 5–10 minut dziennie. Ewa Dąbrowska prowadzi bezpłatne warsztaty dla pacjentów onkologicznych w Warszawie w Przystani już nie po raz pierwszy.

Jak wyglądają warsztaty mindfulness?

Warsztaty mindfulness są przeznaczone dla osób w trakcie leczenia onkologicznego, osób, które zakończyły leczenie w ciągu ostatnich 5 lat oraz członków rodzin.

Uczestnicy zwykle siedzą na matach lub krzesłach, a głównymi częściami składowymi warsztatów są techniki mindfulness, techniki świadomego oddechu, słuchanie krótkich medytacji prowadzących, łagodne ćwiczeń pracy z ciałem oraz jak znaleźć przestrzeń do odpoczynku i regeneracji. Nie jest wymagane wcześniejsze doświadczenie.

Paulina Krasnopolska, współtwórczyni Fundacji Portus Vitae i Przystani, która leczyła się onkologicznie przez 5 lat (mięsakorak trzonu macicy z meta do płuc), tak mówi o mindfulness:

– Nauczyłam się oddychać, skupiać myśli na oddechu w najtrudniejszych momentach. Przed operacjami, trudnymi badaniami, w trakcie chemioterapii. Bardzo bałam się tomografii (miałam ich już 19) i przez cały czas muszę ją wykonywać co 3 miesiące – od czasu jak nauczyłam się liczyć oddechy, lęk przed badaniem minął.

W Polsce coraz więcej ośrodków onkologicznych oferuje warsztaty mindfulness jako część opieki kompleksowej.

Ewa Dąbrowska dodaje:

– Mindfulness nie leczy raka, ale znacząco poprawia zdolność do radzenia sobie z chorobą i jej konsekwencjami. W świecie, w którym pacjenci onkologiczni często czują się bezsilni, uważność przywraca im wewnętrzną siłę i spokój – tu i teraz. Zgodnie z wytycznymi opublikowanymi w czasopiśmie „Journal of Clinical Oncology”, zawierającymi przegląd skuteczności terapii integracyjnych, takich jak onkojoga, relaksacja, hipnoterapia czy muzykoterapia, wprowadziłyśmy takie zajęcia w naszej Przystani”.

Zainteresowane osoby mogą śledzić stronę na FB (Przystań – miejsce harmonii ciała i umysłu) lub zapoznać się z grafikiem zajęć na stronie www.przystan.my.

źródło: materiały prasowe

Post Jak mindfulness pomaga pacjentom onkologicznym? pojawił się poraz pierwszy w Zwrotnikraka.pl.